CHƯƠNG 7: VẠN DẶM TUYẾT SƯƠNG KHÔNG LẠNH MÁU RỒNG – LỜI RU VƯỢT NÚI TRÙNG QUAN VÀ KHÍ TIẾT ĐÓA HOA SIM
Mạch nước ngầm vĩ đại xuyên qua thành lũy bạo tàn
Những năm tháng Bắc thuộc đầu tiên giáng xuống vùng đất phương Nam của người Việt như một đêm trường tăm tối tưởng chừng không bao giờ có ánh bình minh, máu đào của con Lạc cháu Hồng đổ xuống thấm đẫm từng trang sử đau thương. Khắp lãnh thổ thiêng liêng của nước Âu Lạc cũ đều bị xóa bỏ tên gọi, bị xẻ nhỏ thành từng quận huyện dưới trướng nhà Hán. Lũ quan cai trị phương Bắc hung bạo lên nắm quyền, mở hàng loạt trường dạy chữ Hán, ép buộc con trẻ đất Việt phải học chữ phương Bắc; bắt người dân ta phải bỏ tấm áo chít khăn, bỏ chiếc váy chiếc khố truyền thống để búi tóc, mặc quần áo lùng thùng theo rập khuôn lề thói phương Bắc.
Ngày đêm, dưới ngọn roi mây quất vun vút, người dân Việt bị ép phải lẩm nhẩm đọc những cuốn sách chữ Hán vuông vức, khô khan. Đứng trên lầu cao nhìn xuống, lũ quan lại nhà Hán vuốt râu đắc ý, ngỡ rằng chỉ cần vài mươi năm trôi qua, thứ chữ vuông góc cạnh và luật lệ hà khắc kia sẽ như một lưỡi bào sắt khổng lồ, bào mòn và xóa sạch sành sanh gốc tích của một giống nòi quật cường.
Thế nhưng, sự ngạo mạn đã biến chúng thành những kẻ có mắt như mù thảm hại nhất lịch sử! Chúng chỉ nhìn thấy bề nổi của gươm đao, mà tuyệt nhiên không hề hay biết có một mạch nước ngầm vĩ đại đang cuồn cuộn chảy xiết ngay dưới lớp đất phù sa, ngay dưới gót giày đinh của chúng. Những câu ca dao, tục ngữ mang điệu thơ sáu - tám (Lục Bát) do Bôn Lang vắt kiệt máu và nước mắt rèn đúc nên từ đêm đông trong lều giam Làng Bàn, nay đã vượt thoát khỏi lũy tre tù ngục. Thứ ngôn ngữ ấy như mọc thêm đôi cánh chim Lạc, nương theo ngọn gió Nam ấm áp mà bay đi khắp hang cùng ngõ hẻm, bản làng xa xôi. Nó truyền từ miệng đứa trẻ chăn trâu trên sườn đồi sang người gánh nước dưới bến sông; từ nương rẫy nhọc nhằn thấm thẳng vào tiếng thoi đưa lách cách bên khung cửi đêm khuya của những người mẹ, người chị tần tảo. Tốc độ lan truyền của nó còn nhanh hơn mọi trạm ngựa chạy giấy hỏa tốc của quan quân nhà Hán, bởi thứ vũ khí vô hình ấy không đi bằng đường đất, mà đi thẳng từ trái tim sang trái tim!
Ban ngày, những đứa trẻ người Việt bị roi vọt đe dọa, phải khoanh tay ê a đọc chữ Hán nơi trường học của giặc, giả đò cúi đầu trước những bài học ngoại bang. Nhưng khi bóng chiều đỏ ối vừa buông xuống, cánh cổng tre khép lại, lũ trẻ liền ùa về trong vòng tay gầy guộc của mẹ, cuộn tròn trong ổ rơm ấm nồng. Và chính tại nơi góc bếp, mái tranh khuất lấp ấy, tâm hồn non nớt của chúng được gột rửa sạch sẽ, được đón nhận dòng sữa ngôn ngữ mẹ đẻ ngọt ngào chảy tràn vào lồng ngực, trong trẻo như mạch nước suối nguồn từ đỉnh núi thiêng Nghĩa Lĩnh.
Những bà mẹ đất Việt với đôi bàn tay chai sần, vừa xoa nắm lá thuốc rừng lên tấm lưng hằn vết roi rớm máu của con, vừa âu yếm nhưng đanh thép cất tiếng hát ru:
"À ơi... Dẫu cho đá nát vàng phai, Cháu con Lạc Việt chẳng sai lời thề.Nước non giữ trọn bốn bề, Ngàn năm máu chảy vẫn về biển Đông..."
Những câu hát ru ầu ơ ấy không chỉ đơn thuần là lời vỗ về giấc ngủ, mà chính là bài học vỡ lòng sâu sắc nhất về đạo làm người, về niềm tự hào mang dòng máu Tiên Rồng, và là lưỡi gươm sắc bén giúp con trẻ phân biệt rõ ai là đồng bào ruột thịt, ai là lũ cướp nước bạo tàn! Lũ giặc Hán dẫu có mọc thêm ngàn cái tai, vạn con mắt cũng không sao ngờ được rằng: Chính những người phụ nữ Việt chân lấm tay bùn, dáng vẻ gầy gò nhẫn nhịn kia lại đang là những vị tướng lĩnh tối cao trên mặt trận giữ nước, ngày đêm đắp xây một bức tường thành văn hóa kiên cố không búa rìu nào đập phá nổi!
Tiếng nói người Việt được giấu khéo léo trong câu hát, hồn cốt Rồng Tiên được cất kỹ trong lời ru. Một đứa trẻ lớn lên bằng bầu sữa mẹ và điệu thơ lục bát ấy, dẫu ra đường có phải uốn lưỡi nói tiếng phương Bắc để che mắt quân thù mà sống, dẫu trên người phải khoác manh áo của giặc, thì sâu trong máu thịt, trong tủy xương của chúng, vĩnh viễn vẫn là ngọn lửa rực cháy của người Việt phương Nam: Bề ngoài thơn thớt nói cười, mà trong nham hiểm giết người không dao!
Cỗ máy đồng hóa đẫm máu bất lực trước câu hò Lạc Việt
Sức mạnh của mạch nước ngầm ấy còn chảy tràn vào tận những nơi được coi là chốn lao dịch khổ sai tàn khốc nhất.
Tại công trường xây dựng tòa thành Luy Lâu khổng lồ – sào huyệt cai trị mới của giặc Hán – hàng vạn trai tráng người Việt đang phải oằn lưng khiêng những tảng đá xanh nặng trịch, kéo những thân gỗ lim, gỗ táu to lớn dưới làn roi quất tàn nhẫn của lính canh. Cực nhọc vắt kiệt sức người, cơm hẩm cá thối trộn lẫn đất cát, cùng cái đói và bệnh tật mỗi ngày lại cướp đi mạng sống của hàng chục, hàng trăm người con đất Việt. Thây người ngã xuống liền bị vùi lấp ngay dưới chân móng của bức tường thành đang xây dở.
Thế nhưng, lạ lùng thay, giữa chốn đọa đày ngập tràn máu và bùn đất ấy lại tuyệt nhiên không có một tiếng gào khóc tuyệt vọng, không có nửa lời van xin yếu hèn! Trái lại, một cảnh tượng hào hùng chưa từng thấy đã diễn ra: Những người dân phu đất Việt, vai rớm máu vì đòn khiêng đá nặng, bước chân tậpễnh trên bùn lầy, bỗng dưng cùng nhau nhìn mắt mà bắt nhịp. Họ lấy chính tiếng loảng xoảng của xiềng xích dưới chân, tiếng búa sắt đập đá chan chát làm nhịp phách, biến những bước đi lê lết nặng nề thành điệu hò kéo gỗ, khiêng đá trầm hùng, vang dội từ hàng vạn lồng ngực trần:
"Hố khoan, hây ta! Hai, ba nào!
Đá kia dẫu nặng bằng trời,
Vai ta gánh cả giống nòi Rồng Tiên!
Hố khoan, hây ta! Hai, ba nào!
Thân này dẫu nát tan tành,
Hồn hoá chim lạc đầu cành gọi nhau!"
Tên quan coi phu người Hán ngồi trên chòi canh lợp ngói cao chót vót, nhíu đôi lông mày sâu róm đầy vẻ khó chịu, bất giác thấy một luồng gió lạnh chạy dọc sống lưng. Hắn vung cây roi da bịt đồng quất đét xuống lan can gỗ, quát hỏi tên thông ngôn đứng khom lưng bên cạnh: "Lũ dân đen phương Nam kia đang gào hú thứ tà đạo gì dưới đó? Cớ sao chúng vác đá nặng đến rách thịt đứt gân, máu chảy đầm đìa thế kia mà vẫn còn hơi sức để hô hát vang trời như vậy hả?!"
Tên thông ngôn toát mồ hôi hột ướt đẫm trán, lắp bắp vắt óc tìm cách dịch chệch những câu hò thâm sâu ấy sang thứ tiếng Hán thô kệch để giữ mạng:
"Bẩm... bẩm đại nhân uy vũ! Bọn chúng... bọn chúng chỉ đang hò mấy câu gọi nhau lấy hơi đẩy gỗ, hát nhảm về mấy con chim trên rừng, mấy ngọn núi ở quê nhà để quên đi cái đau trên vai thôi ạ. Toàn là lời lẽ quê mùa thô kệch của đám dân cày, chẳng có ý đồ làm loạn gì đâu ạ!"
Tên quan Hán nghe xong liền bĩu môi khinh bỉ, phẩy tay quay mặt đi. Cái thói ngạo mạn đã làm mù lòa trí óc của chúng!Chúng làm sao hiểu nổi câu hò kéo gỗ ấy không phải là lời hát nhảm, mà là sợi dây vô hình bền chắc hơn sắt thép đang kết nối hàng vạn trái tim nô lệ lại thành một khối. Càng hò vang, người dân Việt càng thấy tảng đá trên vai nhẹ bẫng đi, máu nóng trong tim cuộn chảy, sức lực như được thần núi thần sông tiếp thêm gấp bội!
Và ở tận góc khuất của chuồng ngựa nơi quê nhà Làng Bàn, Bôn Lang dẫu tay đang phải cạo móng ngựa, xúc phân trong cảnh nhơ nhớp, nhưng trên môi anh lại nở một nụ cười mãn nguyện. Không cần ngai vàng điện ngọc, không cần ấn tín gươm báu, chàng trai sông Thao ấy đã thực sự trở thành người dẫn đường vĩ đại nhất cho linh hồn dân tộc – người giữ cho ngọn lửa Văn Lang – Âu Lạc cháy mãi trong lòng dân, dẫu tên nước lúc này đã tạm thời bị xóa khỏi bản đồ!
Phương Bắc bão tuyết và khí tiết lẫm liệt của đóa hoa sim sông Thao
Trong khi ngọn lửa ca dao đang âm ỉ cháy rực khắp vùng đất phương Nam ấm áp, thì cách đó hàng vạn dặm về phía Bắc mịt mùng, tại vùng biên ải gió tuyết phủ trắng đất trời, một trận chiến khốc liệt không kém cũng đang diễn ra. Đó là một trận chiến không có gươm đao giáo mác, mà đánh cược bằng máu đào, nước mắt và khí tiết trong sạch vút tận trời xanh!
Đoàn người tinh hoa của đất Lạc Việt bị lưu đày lên vùng cực Bắc của nhà Hán phải đối mặt với cái lạnh cắt da cắt thịt vượt xa mọi sự tưởng tượng của những người con vốn quen sống nơi nắng ấm châu thổ sông Hồng. Những trận bão tuyết gào rít như quỷ khóc, mang theo băng giá và cát đá sắc như dao cạo, ngày đêm bào mòn sức lực của đoàn người mang gông.
Bi kịch giáng xuống từng ngày, từng giờ. Nhiều vị Già Làng đáng kính, những bậc Lạc Hầu, Lạc Tướng tuổi cao sức yếu đã không chống chọi nổi với giá rét và đòn roi. Họ gục ngã dần trên đường đi. Thân xác gầy guộc của các bậc tiền nhân nhanh chóng bị tuyết trắng vùi lấp thành những gò đất lạnh lẽo, chẳng có lấy một nén nhang hay một nấm mồ tươm tất nơi đất khách quê người.
Thị Chanh – đóa hoa sim tím ngọc ngà, cô tiểu thư đài các của Làng Bàn ngày nào – nay đã tiều tụy, hao gầy đi nhiều.Tấm thân mảnh mai của em Chanh run lên từng cơn trong manh áo vải thô mỏng tang giữa mùa đông phương Bắc, mong manh tựa chiếc lá cuối thu trước gió lốc. Cô bị tước bỏ tên họ, bị đẩy vào làm một con ở thấp hèn trong dinh phủ của một tên Vương hầu nhà Hán trấn giữ vùng biên ải.
Tên Vương hầu này vốn là một kẻ háo sắc vô độ và tàn bạo khét tiếng. Trong một lần đi ngang qua sân giặt đồ, cặp mắt cú vọ của hắn lập tức bị hút chặt vào vẻ đẹp thanh khiết và cốt cách cao quý của Thị Chanh. Dẫu cô đang lấm lem trong bộ áo nô tì rách vá, đôi bàn tay trắng ngần thuở nào nay đã nứt nẻ, tứa máu vì phải giặt vải trong nước băng lạnh buốt, nhưng dung nhan tuyệt sắc tựa trăng rằm cùng khí chất tiểu thư dòng dõi Bồ Chính vẫn tỏa sáng ngời ngời không gì che lấp nổi. Tên Vương hầu lập tức nảy sinh lòng thèm khát điên cuồng!
Hắn muốn chiếm đoạt người con gái Lạc Việt kiêu hãnh ấy làm đồ chơi trên giường, vừa để thỏa mãn thú tính đê hèn, vừa để tận hưởng cảm giác ngạo nghễ của kẻ chiến thắng được chà đạp lên phẩm giá của tầng lớp quý tộc phương Nam.Hắn lập tức sai lính lôi Thị Chanh lên đại sảnh ấm áp trải thảm lông cừu, bày ra trước mặt cô hàng chục mâm ngọc đựng đầy gấm vóc lụa là, trâm vàng ngọc quý cùng mâm cao cỗ đầy, rồi ngả ngớn buông lời dụ dỗ: "Người đẹp phương Nam kia! Nàng có nhan sắc nghiêng nước nghiêng thành nhường này, cớ sao lại tự đày đọa mình đi đốn củi, giặt áo ngoài tuyết lạnh? Chỉ cần nàng ngoan ngoãn cúi đầu hầu hạ chăn gối cho bản vương, gật đầu làm nàng hầu trong phủ này, lập tức nàng sẽ được thoát kiếp tôi đòi, cả đời mặc lụa ăn vàng, kẻ hầu người hạ! Đất nước Âu Lạc của nàng đã bị xóa tên rồi, mồ mả tổ tiên nàng dưới sông Thao cũng đã bị cày nát, đám dân đen phương Nam chẳng mấy chốc cũng sẽ hóa thành người Hán cả thôi! Nàng còn cố chấp giữ cái tấm lòng trong trắng và niềm kiêu hãnh hão huyền ấy cho ai xem nữa? Chiều chuộng bản vương là con đường sống duy nhất của nàng đấy !"
Thị Chanh đứng thẳng lưng giữa sảnh đường rực rỡ ánh đèn nhưng tanh nồng mùi máu và sự giả dối. Gương mặt nhợt nhạt vì lạnh của người con gái sông Thao bỗng bừng lên một luồng uy nghiêm lẫm liệt !
Bước tới một bước, em Chanh vung tay hất tung chiếc khay ngọc đựng đầy vàng bạc châu báu của tên giặc xuống nền đá, vỡ tan tành! Cô ngước đôi mắt trong vắt, sáng quắc như ánh sao trên đỉnh núi Tản Viên, nhìn thẳng vào mặt tên Vương hầu không một chút sợ hãi, cất tiếng đanh thép vang dội khắp sảnh đường: "Ngươi nắm quyền chém giết trong tay, nhưng trong mắt ta, ngươi chỉ là kẻ đê hèn và bẩn thỉu nhất thế gian! Quân Hán các ngươi có thể dùng vó ngựa cướp đoạt đất đai của người Việt, dùng búa sắt đập nát trống đồng của người Việt; nhưng dẫu các ngươi có băm vằm thân xác ta ra làm trăm mảnh, cũng vĩnh viễn không bao giờ chạm tới được linh hồn trong sạch của người con gái Lạc Việt! Lụa là của ngươi dệt bằng máu và nước mắt của đồng bào ta! Mâm cỗ của ngươi sặc mùi tanh tưởi của quân ăn cướp! Chết trong còn hơn sống đục! Ta thà làm một bóng ma đói lạnh cắn cỏ ngậm sương hướng về đất mẹ phương Nam, chứ muôn đời vạn kiếp không bao giờ thèm làm kẻ hầu giường nhục nhã cho lũ giặc cướp nước các ngươi!"
Vừa dứt lời, nhanh như một tia chớp, Thị Chanh cúi xuống nhặt phắt một mảnh chén ngọc vỡ có cạnh sắc lẹm dưới sàn đá. Không một thoáng chần chừ hay run tay, cô gái Làng Bàn đưa mảnh ngọc lên, tự tay rạch một đường sâu hoắm vắt ngang qua gò má trắng ngần tuyệt đẹp của chính mình!
Máu đào đỏ thắm lập tức trào ra như suối, chảy dọc theo cằm, nhỏ từng giọt đỏ rực xuống vạt áo vải nâu và loang trên nền đá lạnh. Đóa hoa đẹp nhất bên bờ sông Thao đã tự tay hủy đi nhan sắc trời ban để giữ trọn tấm lòng son sắt với quê hương và người thương nơi quê nhà !
Tên Vương hầu nhà Hán kinh hãi lùi bật lại mấy bước, ngã ngồi xuống ghế, mặt cắt không còn giọt máu, há hốc miệng run rẩy trước khí phách dữ dội của người con gái phương Nam mà hắn từng coi như nhánh liễu yếu mềm. Cơn nhục nhã biến thành sự điên cuồng, hắn đập bàn gầm lên như thú dữ, sai lính lột sạch áo ngoài của cô rồi lôi xềnh xệch ném vào chuồng ngựa, bắt làm khổ sai gánh nước phá băng giữa trời tuyết lạnh cho đến chết!
Thế nhưng, tên Vương hầu phương Bắc kia đã hoàn toàn bại trận! Đó là một sự thất bại nhục nhã tận cùng trước bản lĩnh người Việt. Gương mặt hoa nhường nguyệt thẹn có thể mang sẹo, tấm thân ngọc ngà có thể bị vùi dập trong chuồng ngựa giá băng, nhưng khí tiết Đói cho sạch, rách cho thơm của người con gái dòng dõi Rồng Tiên ấy đã giáng một cái tát trời giáng vào bộ mặt ngạo mạn của kẻ xâm lược!
Giao cảm cội nguồn: Trăng Nam rọi tuyết Bắc và khúc ca bất tử
Đêm hôm ấy, ngoài cửa chuồng ngựa tồi tàn nơi biên ải phương Bắc, bão tuyết gào thét dữ dội như muốn nuốt chửng cả đất trời. Thị Chanh nằm co ro trên đống cỏ khô ướt sũng trong góc tường đóng đầy băng giá. Vết thương rạch sâu trên gò má sưng tấy, nhức buốt đến tận óc, máu rỉ ra đã đông cứng lại vì lạnh. Cái rét cắt thịt của miền cực Bắc đang từ từ rút cạn chút hơi ấm cuối cùng trong cơ thể mảnh mai của người con gái sông Thao.
Hơi thở của em Chanh yếu dần. Cô biết mạng sống của mình giờ đây chỉ còn như ngọn đèn dầu trước gió bấc, sắp sửa tắt lịm nơi đất khách quê người. Thế nhưng, ngay giữa ranh giới chập chờn giữa sự sống và cái chết ấy, đôi mắt của Thị Chanh bỗng ánh lên một tia sáng dịu dàng, ấm áp đến lạ kỳ.
Qua khe gỗ nứt nẻ phủ đầy tuyết trắng của chuồng ngựa, cô nhìn thấy một vầng trăng khuyết đang treo lơ lửng giữa bầu trời đêm. Vầng trăng ấy, vẫn chính là vầng trăng từng dát bạc trên mặt nước sông Thao đêm hội giã cốm năm nào! Thị Chanh khẽ mấp máy đôi môi tím tái: "Trăng ơi... Đêm nay trăng có soi xuống bến nước Làng Bàn, có thấy anh Bôn của em đang làm gì dưới đó không?..."
Và rồi, trong cơn mê man trước lúc lìa đời, sợi dây giao cảm huyết thống kỳ diệu của nòi giống Tiên Rồng bỗng nhiên bừng thức! Thị Chanh dường như không còn nghe thấy tiếng gió bấc gào rít bên tai nữa. Giữa màn tuyết trắng xóa, cô bỗng ngửi thấy mùi hương hoa bưởi thoang thoảng, mùi khói rơm đốt đồng, mùi cốm mới ngọt ngào và mùi phù sa nồng đượm của dòng sông Thao quê mẹ. Từ muôn trùng xa thẳm phía Nam dãy Ngũ Lĩnh, cô nghe văng vẳng bên tai mình một giọng hát trầm ấm, thân thương đến đứt ruột đang ngân nga theo nhịp sáu - tám:
"Trăm năm bia đá thì mòn,
Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ.
Sông Thao nước chảy đôi bờ,
Thân anh giữ nước, đợi chờ em Chanh..."
Trời đất ông cha ơi! Tiếng hát của anh Bôn! Chính là giọng hát ấm áp của anh Bôn từ quê nhà Làng Bàn đang nương theo ngọn gió Nam cuối đông vượt qua vạn dặm núi sông, xuyên qua màn tuyết lạnh để bay đến tìm cô!
Một giọt nước mắt nóng hổi trào ra từ khóe mắt Thị Chanh, lăn qua vết sẹo trên gò má, làm tan chảy cả lớp băng giá lạnh buốt. Trên đôi môi nhợt nhạt của cô gái trẻ bỗng hé nở một nụ cười thanh thản, mãn nguyện vô cùng.
Giữa giây phút cuối cùng của cuộc đời, trái tim thông tuệ của em Chanh đã thấu tỏ tất cả: Anh Bôn của cô ở lại quê nhà đã thực hiện trọn vẹn lời thề sinh tử đêm mưa ấy! Anh không chọn cái chết nông nổi, mà đã tìm ra con đường kỳ diệu nhất để cất giấu tiếng nói và linh hồn của dân tộc vào trong những câu ca dao lục bát. Câu hát của anh đã mọc cánh bay qua mọi bức tường thành của giặc Hán, vượt qua ngàn trùng núi non để đến sưởi ấm cho cô, đón linh hồn cô trở về trong vòng tay đất Mẹ!
Dồn chút hơi tàn cuối cùng trong lồng ngực, Thị Chanh đưa ngón tay trỏ lên miệng cắn bật máu tươi, rồi run rẩy viết lên vách gỗ đóng băng của ngục tối phương Bắc dòng chữ cổ của tổ tiên mà cha cô từng dạy thuở nhỏ: "NƯỚC VIỆT HỒI SINH".
Viết xong nét chữ cuối cùng bằng máu đỏ, người con gái kiên trung nhất của Làng Bàn nhẹ nhàng khép hàng mi, đầu tựa vào vách gỗ, trút hơi thở cuối cùng với nụ cười vẫn còn đọng mãi trên môi.
Cánh chim Lạc thanh tao và kiêu hãnh ấy đã xếp cánh nơi miền tuyết trắng vạn dặm. Nhưng linh hồn trong trắng của em Chanh không hề bị chôn vùi nơi đất Bắc lạnh lẽo! Nương theo nhịp thơ lục bát diệu kỳ của anh Bôn, linh hồn cô hóa thành một làn gió thơm ngát hương hoa sim tím, nhẹ nhàng bay vượt qua dãy Ngũ Lĩnh trở về với dòng sông Thao đỏ nặng phù sa, hóa thành ánh sao hôm rực sáng trên bầu trời đất Tổ Phong Châu, đời đời kiếp kiếp soi đường chỉ lối cho hàng triệu con Lạc cháu Hồng mai sau đứng lên giành lại giang sơn!
Lũ giặc phương Bắc có thể dùng gông xiềng và băng tuyết cướp đi mạng sống của Thị Chanh, nhưng chúng vĩnh viễn không bao giờ dập tắt được sức sống bất diệt của một dân tộc anh hùng – một dân tộc đã biết lấy máu và nước mắt của chính mình để đúc nên lời ru tiếng Việt trường tồn cùng trời đất !
Mạch nước ngầm vĩ đại xuyên qua thành lũy bạo tàn
Những năm tháng Bắc thuộc đầu tiên giáng xuống vùng đất phương Nam của người Việt như một đêm trường tăm tối tưởng chừng không bao giờ có ánh bình minh, máu đào của con Lạc cháu Hồng đổ xuống thấm đẫm từng trang sử đau thương. Khắp lãnh thổ thiêng liêng của nước Âu Lạc cũ đều bị xóa bỏ tên gọi, bị xẻ nhỏ thành từng quận huyện dưới trướng nhà Hán. Lũ quan cai trị phương Bắc hung bạo lên nắm quyền, mở hàng loạt trường dạy chữ Hán, ép buộc con trẻ đất Việt phải học chữ phương Bắc; bắt người dân ta phải bỏ tấm áo chít khăn, bỏ chiếc váy chiếc khố truyền thống để búi tóc, mặc quần áo lùng thùng theo rập khuôn lề thói phương Bắc.
Ngày đêm, dưới ngọn roi mây quất vun vút, người dân Việt bị ép phải lẩm nhẩm đọc những cuốn sách chữ Hán vuông vức, khô khan. Đứng trên lầu cao nhìn xuống, lũ quan lại nhà Hán vuốt râu đắc ý, ngỡ rằng chỉ cần vài mươi năm trôi qua, thứ chữ vuông góc cạnh và luật lệ hà khắc kia sẽ như một lưỡi bào sắt khổng lồ, bào mòn và xóa sạch sành sanh gốc tích của một giống nòi quật cường.
Thế nhưng, sự ngạo mạn đã biến chúng thành những kẻ có mắt như mù thảm hại nhất lịch sử! Chúng chỉ nhìn thấy bề nổi của gươm đao, mà tuyệt nhiên không hề hay biết có một mạch nước ngầm vĩ đại đang cuồn cuộn chảy xiết ngay dưới lớp đất phù sa, ngay dưới gót giày đinh của chúng. Những câu ca dao, tục ngữ mang điệu thơ sáu - tám (Lục Bát) do Bôn Lang vắt kiệt máu và nước mắt rèn đúc nên từ đêm đông trong lều giam Làng Bàn, nay đã vượt thoát khỏi lũy tre tù ngục. Thứ ngôn ngữ ấy như mọc thêm đôi cánh chim Lạc, nương theo ngọn gió Nam ấm áp mà bay đi khắp hang cùng ngõ hẻm, bản làng xa xôi. Nó truyền từ miệng đứa trẻ chăn trâu trên sườn đồi sang người gánh nước dưới bến sông; từ nương rẫy nhọc nhằn thấm thẳng vào tiếng thoi đưa lách cách bên khung cửi đêm khuya của những người mẹ, người chị tần tảo. Tốc độ lan truyền của nó còn nhanh hơn mọi trạm ngựa chạy giấy hỏa tốc của quan quân nhà Hán, bởi thứ vũ khí vô hình ấy không đi bằng đường đất, mà đi thẳng từ trái tim sang trái tim!
Ban ngày, những đứa trẻ người Việt bị roi vọt đe dọa, phải khoanh tay ê a đọc chữ Hán nơi trường học của giặc, giả đò cúi đầu trước những bài học ngoại bang. Nhưng khi bóng chiều đỏ ối vừa buông xuống, cánh cổng tre khép lại, lũ trẻ liền ùa về trong vòng tay gầy guộc của mẹ, cuộn tròn trong ổ rơm ấm nồng. Và chính tại nơi góc bếp, mái tranh khuất lấp ấy, tâm hồn non nớt của chúng được gột rửa sạch sẽ, được đón nhận dòng sữa ngôn ngữ mẹ đẻ ngọt ngào chảy tràn vào lồng ngực, trong trẻo như mạch nước suối nguồn từ đỉnh núi thiêng Nghĩa Lĩnh.
Những bà mẹ đất Việt với đôi bàn tay chai sần, vừa xoa nắm lá thuốc rừng lên tấm lưng hằn vết roi rớm máu của con, vừa âu yếm nhưng đanh thép cất tiếng hát ru:
"À ơi... Dẫu cho đá nát vàng phai, Cháu con Lạc Việt chẳng sai lời thề.Nước non giữ trọn bốn bề, Ngàn năm máu chảy vẫn về biển Đông..."
Những câu hát ru ầu ơ ấy không chỉ đơn thuần là lời vỗ về giấc ngủ, mà chính là bài học vỡ lòng sâu sắc nhất về đạo làm người, về niềm tự hào mang dòng máu Tiên Rồng, và là lưỡi gươm sắc bén giúp con trẻ phân biệt rõ ai là đồng bào ruột thịt, ai là lũ cướp nước bạo tàn! Lũ giặc Hán dẫu có mọc thêm ngàn cái tai, vạn con mắt cũng không sao ngờ được rằng: Chính những người phụ nữ Việt chân lấm tay bùn, dáng vẻ gầy gò nhẫn nhịn kia lại đang là những vị tướng lĩnh tối cao trên mặt trận giữ nước, ngày đêm đắp xây một bức tường thành văn hóa kiên cố không búa rìu nào đập phá nổi!
Tiếng nói người Việt được giấu khéo léo trong câu hát, hồn cốt Rồng Tiên được cất kỹ trong lời ru. Một đứa trẻ lớn lên bằng bầu sữa mẹ và điệu thơ lục bát ấy, dẫu ra đường có phải uốn lưỡi nói tiếng phương Bắc để che mắt quân thù mà sống, dẫu trên người phải khoác manh áo của giặc, thì sâu trong máu thịt, trong tủy xương của chúng, vĩnh viễn vẫn là ngọn lửa rực cháy của người Việt phương Nam: Bề ngoài thơn thớt nói cười, mà trong nham hiểm giết người không dao!
Cỗ máy đồng hóa đẫm máu bất lực trước câu hò Lạc Việt
Sức mạnh của mạch nước ngầm ấy còn chảy tràn vào tận những nơi được coi là chốn lao dịch khổ sai tàn khốc nhất.
Tại công trường xây dựng tòa thành Luy Lâu khổng lồ – sào huyệt cai trị mới của giặc Hán – hàng vạn trai tráng người Việt đang phải oằn lưng khiêng những tảng đá xanh nặng trịch, kéo những thân gỗ lim, gỗ táu to lớn dưới làn roi quất tàn nhẫn của lính canh. Cực nhọc vắt kiệt sức người, cơm hẩm cá thối trộn lẫn đất cát, cùng cái đói và bệnh tật mỗi ngày lại cướp đi mạng sống của hàng chục, hàng trăm người con đất Việt. Thây người ngã xuống liền bị vùi lấp ngay dưới chân móng của bức tường thành đang xây dở.
Thế nhưng, lạ lùng thay, giữa chốn đọa đày ngập tràn máu và bùn đất ấy lại tuyệt nhiên không có một tiếng gào khóc tuyệt vọng, không có nửa lời van xin yếu hèn! Trái lại, một cảnh tượng hào hùng chưa từng thấy đã diễn ra: Những người dân phu đất Việt, vai rớm máu vì đòn khiêng đá nặng, bước chân tậpễnh trên bùn lầy, bỗng dưng cùng nhau nhìn mắt mà bắt nhịp. Họ lấy chính tiếng loảng xoảng của xiềng xích dưới chân, tiếng búa sắt đập đá chan chát làm nhịp phách, biến những bước đi lê lết nặng nề thành điệu hò kéo gỗ, khiêng đá trầm hùng, vang dội từ hàng vạn lồng ngực trần:
"Hố khoan, hây ta! Hai, ba nào!
Đá kia dẫu nặng bằng trời,
Vai ta gánh cả giống nòi Rồng Tiên!
Hố khoan, hây ta! Hai, ba nào!
Thân này dẫu nát tan tành,
Hồn hoá chim lạc đầu cành gọi nhau!"
Tên quan coi phu người Hán ngồi trên chòi canh lợp ngói cao chót vót, nhíu đôi lông mày sâu róm đầy vẻ khó chịu, bất giác thấy một luồng gió lạnh chạy dọc sống lưng. Hắn vung cây roi da bịt đồng quất đét xuống lan can gỗ, quát hỏi tên thông ngôn đứng khom lưng bên cạnh: "Lũ dân đen phương Nam kia đang gào hú thứ tà đạo gì dưới đó? Cớ sao chúng vác đá nặng đến rách thịt đứt gân, máu chảy đầm đìa thế kia mà vẫn còn hơi sức để hô hát vang trời như vậy hả?!"
Tên thông ngôn toát mồ hôi hột ướt đẫm trán, lắp bắp vắt óc tìm cách dịch chệch những câu hò thâm sâu ấy sang thứ tiếng Hán thô kệch để giữ mạng:
"Bẩm... bẩm đại nhân uy vũ! Bọn chúng... bọn chúng chỉ đang hò mấy câu gọi nhau lấy hơi đẩy gỗ, hát nhảm về mấy con chim trên rừng, mấy ngọn núi ở quê nhà để quên đi cái đau trên vai thôi ạ. Toàn là lời lẽ quê mùa thô kệch của đám dân cày, chẳng có ý đồ làm loạn gì đâu ạ!"
Tên quan Hán nghe xong liền bĩu môi khinh bỉ, phẩy tay quay mặt đi. Cái thói ngạo mạn đã làm mù lòa trí óc của chúng!Chúng làm sao hiểu nổi câu hò kéo gỗ ấy không phải là lời hát nhảm, mà là sợi dây vô hình bền chắc hơn sắt thép đang kết nối hàng vạn trái tim nô lệ lại thành một khối. Càng hò vang, người dân Việt càng thấy tảng đá trên vai nhẹ bẫng đi, máu nóng trong tim cuộn chảy, sức lực như được thần núi thần sông tiếp thêm gấp bội!
Và ở tận góc khuất của chuồng ngựa nơi quê nhà Làng Bàn, Bôn Lang dẫu tay đang phải cạo móng ngựa, xúc phân trong cảnh nhơ nhớp, nhưng trên môi anh lại nở một nụ cười mãn nguyện. Không cần ngai vàng điện ngọc, không cần ấn tín gươm báu, chàng trai sông Thao ấy đã thực sự trở thành người dẫn đường vĩ đại nhất cho linh hồn dân tộc – người giữ cho ngọn lửa Văn Lang – Âu Lạc cháy mãi trong lòng dân, dẫu tên nước lúc này đã tạm thời bị xóa khỏi bản đồ!
Phương Bắc bão tuyết và khí tiết lẫm liệt của đóa hoa sim sông Thao
Trong khi ngọn lửa ca dao đang âm ỉ cháy rực khắp vùng đất phương Nam ấm áp, thì cách đó hàng vạn dặm về phía Bắc mịt mùng, tại vùng biên ải gió tuyết phủ trắng đất trời, một trận chiến khốc liệt không kém cũng đang diễn ra. Đó là một trận chiến không có gươm đao giáo mác, mà đánh cược bằng máu đào, nước mắt và khí tiết trong sạch vút tận trời xanh!
Đoàn người tinh hoa của đất Lạc Việt bị lưu đày lên vùng cực Bắc của nhà Hán phải đối mặt với cái lạnh cắt da cắt thịt vượt xa mọi sự tưởng tượng của những người con vốn quen sống nơi nắng ấm châu thổ sông Hồng. Những trận bão tuyết gào rít như quỷ khóc, mang theo băng giá và cát đá sắc như dao cạo, ngày đêm bào mòn sức lực của đoàn người mang gông.
Bi kịch giáng xuống từng ngày, từng giờ. Nhiều vị Già Làng đáng kính, những bậc Lạc Hầu, Lạc Tướng tuổi cao sức yếu đã không chống chọi nổi với giá rét và đòn roi. Họ gục ngã dần trên đường đi. Thân xác gầy guộc của các bậc tiền nhân nhanh chóng bị tuyết trắng vùi lấp thành những gò đất lạnh lẽo, chẳng có lấy một nén nhang hay một nấm mồ tươm tất nơi đất khách quê người.
Thị Chanh – đóa hoa sim tím ngọc ngà, cô tiểu thư đài các của Làng Bàn ngày nào – nay đã tiều tụy, hao gầy đi nhiều.Tấm thân mảnh mai của em Chanh run lên từng cơn trong manh áo vải thô mỏng tang giữa mùa đông phương Bắc, mong manh tựa chiếc lá cuối thu trước gió lốc. Cô bị tước bỏ tên họ, bị đẩy vào làm một con ở thấp hèn trong dinh phủ của một tên Vương hầu nhà Hán trấn giữ vùng biên ải.
Tên Vương hầu này vốn là một kẻ háo sắc vô độ và tàn bạo khét tiếng. Trong một lần đi ngang qua sân giặt đồ, cặp mắt cú vọ của hắn lập tức bị hút chặt vào vẻ đẹp thanh khiết và cốt cách cao quý của Thị Chanh. Dẫu cô đang lấm lem trong bộ áo nô tì rách vá, đôi bàn tay trắng ngần thuở nào nay đã nứt nẻ, tứa máu vì phải giặt vải trong nước băng lạnh buốt, nhưng dung nhan tuyệt sắc tựa trăng rằm cùng khí chất tiểu thư dòng dõi Bồ Chính vẫn tỏa sáng ngời ngời không gì che lấp nổi. Tên Vương hầu lập tức nảy sinh lòng thèm khát điên cuồng!
Hắn muốn chiếm đoạt người con gái Lạc Việt kiêu hãnh ấy làm đồ chơi trên giường, vừa để thỏa mãn thú tính đê hèn, vừa để tận hưởng cảm giác ngạo nghễ của kẻ chiến thắng được chà đạp lên phẩm giá của tầng lớp quý tộc phương Nam.Hắn lập tức sai lính lôi Thị Chanh lên đại sảnh ấm áp trải thảm lông cừu, bày ra trước mặt cô hàng chục mâm ngọc đựng đầy gấm vóc lụa là, trâm vàng ngọc quý cùng mâm cao cỗ đầy, rồi ngả ngớn buông lời dụ dỗ: "Người đẹp phương Nam kia! Nàng có nhan sắc nghiêng nước nghiêng thành nhường này, cớ sao lại tự đày đọa mình đi đốn củi, giặt áo ngoài tuyết lạnh? Chỉ cần nàng ngoan ngoãn cúi đầu hầu hạ chăn gối cho bản vương, gật đầu làm nàng hầu trong phủ này, lập tức nàng sẽ được thoát kiếp tôi đòi, cả đời mặc lụa ăn vàng, kẻ hầu người hạ! Đất nước Âu Lạc của nàng đã bị xóa tên rồi, mồ mả tổ tiên nàng dưới sông Thao cũng đã bị cày nát, đám dân đen phương Nam chẳng mấy chốc cũng sẽ hóa thành người Hán cả thôi! Nàng còn cố chấp giữ cái tấm lòng trong trắng và niềm kiêu hãnh hão huyền ấy cho ai xem nữa? Chiều chuộng bản vương là con đường sống duy nhất của nàng đấy !"
Thị Chanh đứng thẳng lưng giữa sảnh đường rực rỡ ánh đèn nhưng tanh nồng mùi máu và sự giả dối. Gương mặt nhợt nhạt vì lạnh của người con gái sông Thao bỗng bừng lên một luồng uy nghiêm lẫm liệt !
Bước tới một bước, em Chanh vung tay hất tung chiếc khay ngọc đựng đầy vàng bạc châu báu của tên giặc xuống nền đá, vỡ tan tành! Cô ngước đôi mắt trong vắt, sáng quắc như ánh sao trên đỉnh núi Tản Viên, nhìn thẳng vào mặt tên Vương hầu không một chút sợ hãi, cất tiếng đanh thép vang dội khắp sảnh đường: "Ngươi nắm quyền chém giết trong tay, nhưng trong mắt ta, ngươi chỉ là kẻ đê hèn và bẩn thỉu nhất thế gian! Quân Hán các ngươi có thể dùng vó ngựa cướp đoạt đất đai của người Việt, dùng búa sắt đập nát trống đồng của người Việt; nhưng dẫu các ngươi có băm vằm thân xác ta ra làm trăm mảnh, cũng vĩnh viễn không bao giờ chạm tới được linh hồn trong sạch của người con gái Lạc Việt! Lụa là của ngươi dệt bằng máu và nước mắt của đồng bào ta! Mâm cỗ của ngươi sặc mùi tanh tưởi của quân ăn cướp! Chết trong còn hơn sống đục! Ta thà làm một bóng ma đói lạnh cắn cỏ ngậm sương hướng về đất mẹ phương Nam, chứ muôn đời vạn kiếp không bao giờ thèm làm kẻ hầu giường nhục nhã cho lũ giặc cướp nước các ngươi!"
Vừa dứt lời, nhanh như một tia chớp, Thị Chanh cúi xuống nhặt phắt một mảnh chén ngọc vỡ có cạnh sắc lẹm dưới sàn đá. Không một thoáng chần chừ hay run tay, cô gái Làng Bàn đưa mảnh ngọc lên, tự tay rạch một đường sâu hoắm vắt ngang qua gò má trắng ngần tuyệt đẹp của chính mình!
Máu đào đỏ thắm lập tức trào ra như suối, chảy dọc theo cằm, nhỏ từng giọt đỏ rực xuống vạt áo vải nâu và loang trên nền đá lạnh. Đóa hoa đẹp nhất bên bờ sông Thao đã tự tay hủy đi nhan sắc trời ban để giữ trọn tấm lòng son sắt với quê hương và người thương nơi quê nhà !
Tên Vương hầu nhà Hán kinh hãi lùi bật lại mấy bước, ngã ngồi xuống ghế, mặt cắt không còn giọt máu, há hốc miệng run rẩy trước khí phách dữ dội của người con gái phương Nam mà hắn từng coi như nhánh liễu yếu mềm. Cơn nhục nhã biến thành sự điên cuồng, hắn đập bàn gầm lên như thú dữ, sai lính lột sạch áo ngoài của cô rồi lôi xềnh xệch ném vào chuồng ngựa, bắt làm khổ sai gánh nước phá băng giữa trời tuyết lạnh cho đến chết!
Thế nhưng, tên Vương hầu phương Bắc kia đã hoàn toàn bại trận! Đó là một sự thất bại nhục nhã tận cùng trước bản lĩnh người Việt. Gương mặt hoa nhường nguyệt thẹn có thể mang sẹo, tấm thân ngọc ngà có thể bị vùi dập trong chuồng ngựa giá băng, nhưng khí tiết Đói cho sạch, rách cho thơm của người con gái dòng dõi Rồng Tiên ấy đã giáng một cái tát trời giáng vào bộ mặt ngạo mạn của kẻ xâm lược!
Giao cảm cội nguồn: Trăng Nam rọi tuyết Bắc và khúc ca bất tử
Đêm hôm ấy, ngoài cửa chuồng ngựa tồi tàn nơi biên ải phương Bắc, bão tuyết gào thét dữ dội như muốn nuốt chửng cả đất trời. Thị Chanh nằm co ro trên đống cỏ khô ướt sũng trong góc tường đóng đầy băng giá. Vết thương rạch sâu trên gò má sưng tấy, nhức buốt đến tận óc, máu rỉ ra đã đông cứng lại vì lạnh. Cái rét cắt thịt của miền cực Bắc đang từ từ rút cạn chút hơi ấm cuối cùng trong cơ thể mảnh mai của người con gái sông Thao.
Hơi thở của em Chanh yếu dần. Cô biết mạng sống của mình giờ đây chỉ còn như ngọn đèn dầu trước gió bấc, sắp sửa tắt lịm nơi đất khách quê người. Thế nhưng, ngay giữa ranh giới chập chờn giữa sự sống và cái chết ấy, đôi mắt của Thị Chanh bỗng ánh lên một tia sáng dịu dàng, ấm áp đến lạ kỳ.
Qua khe gỗ nứt nẻ phủ đầy tuyết trắng của chuồng ngựa, cô nhìn thấy một vầng trăng khuyết đang treo lơ lửng giữa bầu trời đêm. Vầng trăng ấy, vẫn chính là vầng trăng từng dát bạc trên mặt nước sông Thao đêm hội giã cốm năm nào! Thị Chanh khẽ mấp máy đôi môi tím tái: "Trăng ơi... Đêm nay trăng có soi xuống bến nước Làng Bàn, có thấy anh Bôn của em đang làm gì dưới đó không?..."
Và rồi, trong cơn mê man trước lúc lìa đời, sợi dây giao cảm huyết thống kỳ diệu của nòi giống Tiên Rồng bỗng nhiên bừng thức! Thị Chanh dường như không còn nghe thấy tiếng gió bấc gào rít bên tai nữa. Giữa màn tuyết trắng xóa, cô bỗng ngửi thấy mùi hương hoa bưởi thoang thoảng, mùi khói rơm đốt đồng, mùi cốm mới ngọt ngào và mùi phù sa nồng đượm của dòng sông Thao quê mẹ. Từ muôn trùng xa thẳm phía Nam dãy Ngũ Lĩnh, cô nghe văng vẳng bên tai mình một giọng hát trầm ấm, thân thương đến đứt ruột đang ngân nga theo nhịp sáu - tám:
"Trăm năm bia đá thì mòn,
Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ.
Sông Thao nước chảy đôi bờ,
Thân anh giữ nước, đợi chờ em Chanh..."
Trời đất ông cha ơi! Tiếng hát của anh Bôn! Chính là giọng hát ấm áp của anh Bôn từ quê nhà Làng Bàn đang nương theo ngọn gió Nam cuối đông vượt qua vạn dặm núi sông, xuyên qua màn tuyết lạnh để bay đến tìm cô!
Một giọt nước mắt nóng hổi trào ra từ khóe mắt Thị Chanh, lăn qua vết sẹo trên gò má, làm tan chảy cả lớp băng giá lạnh buốt. Trên đôi môi nhợt nhạt của cô gái trẻ bỗng hé nở một nụ cười thanh thản, mãn nguyện vô cùng.
Giữa giây phút cuối cùng của cuộc đời, trái tim thông tuệ của em Chanh đã thấu tỏ tất cả: Anh Bôn của cô ở lại quê nhà đã thực hiện trọn vẹn lời thề sinh tử đêm mưa ấy! Anh không chọn cái chết nông nổi, mà đã tìm ra con đường kỳ diệu nhất để cất giấu tiếng nói và linh hồn của dân tộc vào trong những câu ca dao lục bát. Câu hát của anh đã mọc cánh bay qua mọi bức tường thành của giặc Hán, vượt qua ngàn trùng núi non để đến sưởi ấm cho cô, đón linh hồn cô trở về trong vòng tay đất Mẹ!
Dồn chút hơi tàn cuối cùng trong lồng ngực, Thị Chanh đưa ngón tay trỏ lên miệng cắn bật máu tươi, rồi run rẩy viết lên vách gỗ đóng băng của ngục tối phương Bắc dòng chữ cổ của tổ tiên mà cha cô từng dạy thuở nhỏ: "NƯỚC VIỆT HỒI SINH".
Viết xong nét chữ cuối cùng bằng máu đỏ, người con gái kiên trung nhất của Làng Bàn nhẹ nhàng khép hàng mi, đầu tựa vào vách gỗ, trút hơi thở cuối cùng với nụ cười vẫn còn đọng mãi trên môi.
Cánh chim Lạc thanh tao và kiêu hãnh ấy đã xếp cánh nơi miền tuyết trắng vạn dặm. Nhưng linh hồn trong trắng của em Chanh không hề bị chôn vùi nơi đất Bắc lạnh lẽo! Nương theo nhịp thơ lục bát diệu kỳ của anh Bôn, linh hồn cô hóa thành một làn gió thơm ngát hương hoa sim tím, nhẹ nhàng bay vượt qua dãy Ngũ Lĩnh trở về với dòng sông Thao đỏ nặng phù sa, hóa thành ánh sao hôm rực sáng trên bầu trời đất Tổ Phong Châu, đời đời kiếp kiếp soi đường chỉ lối cho hàng triệu con Lạc cháu Hồng mai sau đứng lên giành lại giang sơn!
Lũ giặc phương Bắc có thể dùng gông xiềng và băng tuyết cướp đi mạng sống của Thị Chanh, nhưng chúng vĩnh viễn không bao giờ dập tắt được sức sống bất diệt của một dân tộc anh hùng – một dân tộc đã biết lấy máu và nước mắt của chính mình để đúc nên lời ru tiếng Việt trường tồn cùng trời đất !
