CHƯƠNG 9: HƯỚNG MẮT VỀ BẮC, VẠN DẶM CÔ LIÊU – TÓC XANH HÓA BẠC, THÀNH ĐỒNG TRONG TIM
Bể dâu trôi dạt, sương lạnh cõi người
Thời gian vô tình như bóng ngựa chạy qua khe cửa, chẳng vì giọt nước mắt của người mất nước mà chảy chậm lại, cũng chẳng vì lưỡi gươm của kẻ bạo tàn mà dừng trôi. Thoắt cái, kể từ buổi sáng đẫm máu bên bến sông Thao tiễn đưa tầng lớp tinh hoa Lạc Việt bước lên thuyền giặc đi về phương Bắc, hai mươi mùa lá rụng đã âm thầm trôi qua.
Hai mươi năm – một cái chớp mắt của đất trời, nhưng lại là cả một cuộc vật đổi sao dời, dâu bể tang thương trên vùng đất phương Nam của người Việt. Triều đình nhà Hán ngày càng siết chặt gông cùm cai trị. Những tòa thành đắp bằng đất nện và đá ong của quan quân đô hộ mọc lên san sát từ Luy Lâu, Long Biên cho đến tận miền Cửu Chân. Rừng vàng biển bạc của đất nước Văn Lang – Âu Lạc xưa kia nay bị vơ vét sạch trơn, biến thành đồ cống nạp ròng rã ngày đêm chở về kinh thành Trường An xa thẳm. Tiếng nói phương Bắc, lễ giáo phương Bắc bị lũ quan Thái thú dùng roi vọt và ngục tối ép uổng phủ chụp lên từng mái nhà tranh.
Bôn Lang – chàng dũng sĩ trẻ tuổi vạm vỡ, kiêu hùng của Làng Bàn ngày nào – nay đã bước sang bên kia sườn dốc của cuộc đời. Sương gió của kiếp sống tôi đòi, những trận đòn thù tàn nhẫn và sức nặng ngàn cân của một lời thề giữ nước đã bào mòn tấm thân cường tráng của anh. Mái tóc đen nhánh từng tung bay trong đêm hội giã cốm bên sông Thao xưa kia nay đã bạc trắng như bông cỏ lau cuối mùa. Tấm lưng rộng lớn từng thẳng tắp như cây tùng, cây bách trên núi Tản nay đã còng xuống vì phải gánh chịu biết bao tủi nhục và uất hận của giống nòi.
Ban ngày, quanh khu dinh trại của quan quân nhà Hán, người ta chỉ thấy một ông lão chăn ngựa bước đi tập tễnh, lầm lũi cắt cỏ, dọn phân trong chuồng ngựa. Đôi mắt ông lão lúc nào cũng lờ đờ, cụp xuống đất, chẳng một tên lính giặc nào thèm để mắt tới. Đám lính gác đi ngang qua thường tiện tay quất một roi da vào lưng ông lão để mua vui. Ông chỉ lặng lẽ cắn răng chịu đựng, không một tiếng kêu than, không một lời oán trách.
Nhưng lũ giặc phương Bắc mắt mù tai điếc kia làm sao biết được rằng: Ẩn giấu đằng sau lớp vỏ bọc già nua, tàn tạ ấy là một trí tuệ vĩ đại vẫn ngày đêm chắt lọc tinh hoa của đất trời, một trái tim vẫn đập cuồn cuộn dòng máu Lạc Hồng chưa từng nguội lạnh dẫu chỉ một khắc!
Vạn dặm cô liêu, gửi hồn theo gió bấc
Mỗi khi bóng chiều tà đỏ quạch buông xuống, màn đêm từ từ nuốt chửng dải đồng bằng châu thổ, Bôn Lang lại chăn bầy ngựa ra bến sông Thao cho uống nước. Nơi bến nước xưa, từng cơn gió bấc từ phương Bắc thổi về lạnh buốt cắt da. Bôn Lang đứng lặng im bên bờ bãi như một pho tượng đá ngàn năm; đôi mắt vốn đục mờ ban ngày bỗng sáng rực lên, đăm đắm dõi nhìn về phía chân trời phương Bắc mịt mùng sương khói.
Một nỗi buồn mênh mang, sâu thẳm dâng lên ngập tràn cõi lòng người dũng sĩ già. Nỗi buồn ấy không còn gào thét dữ dội như buổi đầu mới chia ly, mà lắng sâu, tĩnh lặng và mênh mông như biển cả. Anh nhớ em Chanh! Hai mươi năm ròng rã trôi qua, chưa một đêm nào hình bóng người con gái mặc áo vải nâu, mỉm cười e ấp thả nhành hoa sim tím xuống mạn thuyền đêm trăng phai nhạt trong tâm khảm anh.
Em Chanh của anh đã nằm lại nơi miền biên ải tuyết trắng xa xôi vạn dặm, chẳng có lấy một nấm mồ đắp đất quê hương, quanh năm cô quạnh không người hương khói. Phải chăng giờ này, linh hồn trong trắng của em đang hóa thành cánh chim nhạn lẻ bầy, khắc khoải bay tìm đường về phương Nam giữa bầu trời bão tuyết mịt mùng?
Nước mắt đã cạn khô từ lâu, Bôn Lang đem toàn bộ nỗi nhớ thương đứt từng khúc ruột ấy dệt vào những câu ca dao lục bát, gửi theo ngọn gió chiều bay đi khắp mặt nước sông Thao, tin chắc rằng ở trên mây trắng trời cao, em Chanh vẫn đang lắng nghe từng nhịp thở của anh:
"Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Chim bay về núi tối rồi,
Sao nơi đất Bắc... bóng người biệt tăm?"
Những câu hát ấy nghe qua tưởng chừng êm đềm, man mác buồn thương, nhưng ẩn chứa bên dưới từng con chữ là nỗi đau mất nước bầm gan tím ruột! Bôn Lang không hát về gươm đao chém giết, mà hát về cảnh chiều quê tĩnh lặng, về nỗi nhớ quê mẹ da diết; bởi chính sự tĩnh lặng ấy là tiếng khóc không lời của một dải non sông đang bị giặc ngoài giày xéo. Càng yêu tha thiết từng nhành hoa sim, từng bến nước, từng bờ tre của quê hương Lạc Việt, người dân ta lại càng khắc cốt ghi tâm mối thù bị kẻ cướp nước chà đạp. Đó chính là đạo lý lấy mềm thắng cứng, lấy yếu thắng mạnh của tổ tiên: Mượn sự mỏng manh của sương khói quê nhà để mài sắc thêm ý chí phục thù cho cả ngàn năm!
Lớp học dưới trăng tàn: Rèn gươm trong tâm trí trẻ thơ
Bôn Lang hiểu rõ một lẽ tự nhiên ở đời: Tre già măng mọc, mạng sống con người rồi cũng như ngọn đèn dầu trước gió, chẳng biết tắt lúc nào. Sức anh ngày một cạn, nếu không kịp thời trao lại ngọn lửa này cho thế hệ măng non nối tiếp, thì dòng chữ máu "Nước Việt hồi sinh" của em Chanh năm xưa sẽ vĩnh viễn chìm vào quên lãng!
Bởi vậy, cứ mỗi độ nửa đêm về sáng, khi lũ lính canh nhà Hán đã ngủ say trong đồn trại, ông lão chăn ngựa Bôn Lang lại lầm lũi chống gậy bước vào những xóm nghèo rách nát của người dân Lạc Việt. Ông tập hợp những đứa trẻ mồ côi cha mẹ, những đứa bé chăn trâu gầy gò mang đầy vết sẹo roi vọt trên lưng. Lớp học nửa đêm của ông không có bút lông, không có nghiên mực, không có thẻ tre, cũng chẳng có chiếu ngồi trang nghiêm. Lớp học ấy diễn ra ngay trên nền đất nện ẩm thấp sau rặng tre, dưới ánh trăng tàn hắt hiu xuyên qua kẽ lá.
Ông lão Bôn Lang ngồi xếp bằng ở giữa, hàng chục đứa trẻ người Việt xúm xít vây quanh như đàn chim non rúc vào cánh chim đầu đàn tìm hơi ấm.
"Các cháu của ta..." – Giọng Bôn Lang trầm ấm, khàn đục vì sương gió nhưng lại mang một sức cuốn hút kỳ lạ. "Ban ngày, lũ giặc phương Bắc dùng roi mây ép các cháu phải học thứ chữ vuông vức của chúng, bắt các cháu phải cúi đầu gọi chúng là cha mẹ. Các cháu cứ giả đò học theo để giữ lấy mạng sống, để hiểu rõ bụng dạ kẻ thù. Nhưng ở trong đầu các cháu, trong lồng ngực các cháu, phải khắc thật sâu từng lời ăn tiếng nói này của ông cha ta! Hãy đọc theo ông..."
Và thế là, giữa đêm khuya thanh vắng, bài ca dao về cội nguồn Tiên Rồng lại được những giọng nói non nớt đồng thanh đọc vang, tuy nhỏ nhẹ thầm thì nhưng rắn rỏi như tiếng sắt đá va vào nhau:
"Con người có tổ có tông,
Như cây có cội, như sông có nguồn”
Không có bản đồ vẽ trên lụa, ông lão Bôn Lang dạy cho lũ trẻ nhớ từng tấc đất, từng con sông, ngọn núi của đất nước Văn Lang – Âu Lạc bằng những câu vè, câu ca mộc mạc: từ đỉnh núi Nghĩa Lĩnh nơi các Vua Hùng tế Trời, đỉnh Tản Viên mây phủ, dòng sông Thao đỏ nặng phù sa, cho tới thành Cổ Loa chín vòng xoáy ốc của vua An Dương Vương.
Giữa đêm khuya thanh vắng, một đứa trẻ chăn trâu gầy gò trong đám học trò nhỏ chợt rụt rè giơ cánh tay đầy vết sẹo roi vọt lên, khẽ hỏi: "Thưa ông Bôn... Hôm qua ở ngoài trường học của quan quân nhà Hán, tên thầy đồ phương Bắc đánh vào tay cháu, bắt cháu phải học thuộc câu nói về núi Thái, sông Nguồn gì đó ở tận bên đất Bắc của chúng nó. Hắn bảo núi sông bên xứ chúng nó mới là chốn thánh thần to lớn, còn đất phương Nam của ta chỉ là vùng đầm lầy hoang dại... Như thế có đúng không hả ông?"
Đôi mắt vốn đục mờ của ông lão Bôn Lang bỗng quắc lên hai tia sáng sắc lạnh như lưỡi gươm. Ông lão thở ra một hơi dài, bàn tay chai sần, ấm áp vỗ nhẹ lên vai đứa bé, giọng trầm hùng như tiếng vọng từ ngàn xưa: "Nó nói láo đấy cháu ơi! Lũ giặc cướp được đất xưa của tổ tiên ta, rồi cướp luôn cả tên núi, tên sông để nhận vơ làm của chúng nó! Các cháu hãy vểnh tai lên mà nghe cho rõ, khắc thật sâu vào trong tim lời ông dặn đêm nay..."
Ông lão Bôn Lang nhặt một cành tre khô, vạch nhẹ lên nền đất ẩm dưới ánh trăng mờ hai đường nét: một dáng núi cao sừng sững và một dòng sông uốn lượn. Giọng ông trầm xuống, trang nghiêm và thành kính như đang đứng trước bàn thờ tiên tổ: "Thuở trời đất mới mở mang, trước cả ngày tổ tiên Bách Việt ta phải đổ máu vượt qua dãy Ngũ Lĩnh lùi về vùng đất Phong Châu – sông Thao này, giang sơn đầu tiên của nòi giống ta rộng lớn vô cùng! Kinh đô cổ xưa nhất của người Việt thuở hồng hoang nằm ở nơi giao hội linh khí của đất trời: Phía trên có ngọn núi thiêng sừng sững chạm mây gọi là Núi Thái Sơn, phía dưới có dòng sông lớn cuồn cuộn bắt nguồn từ mạch đất mẹ chảy ra tưới mát vạn dặm ruộng đồng gọi là Sông Hoàng tên cũ là Sông Nguồn!
Núi Thái chính là nơi Cha của muôn dân dựng đài tế Trời, dáng núi uy nghiêm, vững chãi che chắn bão giông cho trăm họ như bóng dáng người cha trụ cột trong nhà. Còn Sông Nguồn là nơi Mẹ của giống nòi khơi dòng dẫn nước nuôi lớn từng bông lúa, hạt gạo, dòng nước ngọt lành và dạt dào không bao giờ vơi cạn như bầu sữa và tấm lòng người mẹ hiền!
Ngày kinh đô xưa thất thủ dưới vó ngựa của lũ du mục phương Bắc, máu người Việt ta đã nhuộm đỏ cả chân Núi Thái, chảy đặc cả lòng Sông Nguồn! Tổ tiên ta phải nuốt nước mắt rời bỏ đất cũ mà đi về phương Nam. Nhưng sợ rằng trăm năm, ngàn năm sau con cháu đời sau sẽ quên mất nơi phát tích đầu tiên của giống nòi, hoặc bị lũ giặc cướp nước lừa phỉnh rằng đó là đất của chúng, nên các bậc trí giả xưa mới gửi gắm tên gọi của kinh đô cổ vào trong đạo lý làm người!
Từ đêm nay, mỗi khi nhớ về cha mẹ, nhớ về quê hương bản quán thuở hồng hoang, các cháu hãy ngẩng cao đầu mà hát vang câu lục bát này của ông cha ta:
Công cha sánh tựa Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra!
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con!"
Ông lão Bôn Lang nắm chặt lấy những bàn tay nhỏ xíu của đám trẻ, giọng nói nghẹn lại nhưng đanh thép như khắc vào đá tạc vào đồng: "Các cháu nhớ chưa? Người Việt ta mượn lời răn dạy chữ Hiếu với cha mẹ ruột thịt ở trong nhà để giấu kín nỗi nhớ thương về đất Tổ quê hương! Chữ 'Thái Sơn' ấy là dáng hình của Núi Thái uy linh; chữ 'Nước Nguồn' ấy chính là dòng máu của Sông Nguồn thuở trước! Lũ giặc Hán nghe qua chỉ tưởng dân ta đang khuyên nhau hiếu thảo trong nhà nên chẳng mảy may nghi ngờ cấm đoán; chúng có nằm mơ cũng không hiểu được rằng: Mỗi lần một đứa trẻ người Việt cất tiếng đọc câu ca dao ấy lên là một lần chúng ta đang bí mật gọi tên kinh đô cũ, đang nhắc nhở nhau về mối thù mất đất từ thuở hồng hoang!
Chừng nào người Việt ta còn biết thương cha nhớ mẹ, chừng nào câu ca về Núi Thái – Sông Nguồn còn vang lên trên môi trẻ thơ và trong lời ru bên cánh võng, thì chừng đó cội rễ vĩ đại của đại tộc Việt vẫn còn nguyên vẹn! Dù giặc có đập nát vạn chiếc trống đồng, đốt trụi ngàn pho sách cổ, chúng cũng không bao giờ xóa được bản đồ cội nguồn đã khắc sâu vào trong máu thịt của các cháu!"
Dưới ánh trăng tàn nơi xóm nghèo ven sông Thao, hàng chục đứa trẻ mồ côi lặng đi trong niềm xúc động nghẹn ngào.Đôi mắt ngây thơ của chúng bừng sáng rực rỡ khi lần đầu tiên thấu hiểu được bí mật vĩ đại ẩn giấu đằng sau câu hát mộc mạc hằng ngày. Chúng đồng thanh đọc theo ông lão chăn ngựa, tiếng đọc trầm bổng hòa vào gió đêm, mang theo cả hồn thiêng của Sông Nguồn – Núi Thái từ thuở khai thiên lập địa truyền thẳng vào huyết quản của thế hệ tương lai!
Bằng những vần thơ lục bát dễ nhớ dễ thuộc, ông kể lại cho lũ trẻ nghe về cuộc thiên di đẫm máu từ hồ Động Đình vượt đèo Ngũ Lĩnh của tổ tiên thuở trước; kể về trận huyết chiến giữ Làng Bàn bên bãi lầy sông Thao; về vị Bồ Chính già cắm kiếm đứng chết không chịu khuỵu gối; và về người con gái tên Thị Chanh đã tự rạch nát gương mặt đẹp như trăng rằm nơi đất Bắc để giữ trọn khí tiết người Việt!
Đôi bàn tay chai sần, gân guốc của ông lão dịu dàng xoa lên những mái đầu khét nắng của lũ trẻ; ánh mắt ông sáng quắc như hai ngọn đuốc truyền thẳng ngọn lửa tự tôn vào tim chúng: Thân xác các cháu hôm nay có thể bị giặc bắt làm tôi đòi chăn trâu cắt cỏ, nhưng dòng máu chảy trong người các cháu là máu của Rồng thiêng, của Tiên nữ, vĩnh viễn cao quý hơn bất kỳ tên bạo chúa phương Bắc nào!
Lũ trẻ mồ côi nuốt từng lời, từng chữ của ông lão vào tận đáy lòng. Những bàn tay nhỏ xíu nắm chặt lại thành nắm đấm, những giọt nước mắt nóng hổi rơi xuống nền đất quê hương, âm thầm nuôi lớn những mầm cây đại thụ sẽ vươn vai chống trời trong ngày mai!
Cột đồng yểm bùa của giặc và Cột đồng bất diệt trong lòng dân
Thấy lòng người Lạc Việt trải qua bao năm tháng vẫn ngầm chứa sự phản kháng không chịu khuất phục, lũ tướng lĩnh nhà Hán vô cùng tức tối và lo sợ. Để dằn mặt người dân phương Nam và trấn yểm long mạch đất Việt thêm một lần nữa, quan quân nhà Hán đã cho dựng thêm những trụ biểu, cột đồng sừng sững nơi biên ải và các ngã ba đường lớn, khắc sâu lời nguyền độc địa bằng chữ Hán rằng: "Cột đồng mà gãy thì người Giao Chỉ phải diệt vong!"
Tin tức về lời nguyền trên cột đồng truyền đi như một đám mây đen đè nặng lên các bản làng. Nhiều người dân yếu bóng vía không khỏi hoang mang, lo sợ trước thủ đoạn yểm bùa thâm độc của giặc Bắc. Lũ quan lại và binh lính nhà Hán thì vỗ ngực cười đắc ý, chỉ tay vào cây cột đồng cao lớn coi đó là biểu tượng vĩnh cửu của ách thống trị không thể lay chuyển.
Đêm hôm ấy, trong túp lều cỏ nơi trại ngựa, khi nghe bà con bàn tán đầy lo âu về lời nguyền cột đồng của giặc, ông lão Bôn Lang chỉ ngửa mặt lên trời mà bật cười lớn! Tiếng cười của người tráng sĩ già khàn đặc mà hào sảng, ngạo nghễ xé toạc cả màn đêm u tối.
"Cột đồng của giặc ư? Đồng thau sắt thép dẫu to lớn, cứng cáp đến đâu rồi cũng có ngày bị mưa nắng làm cho gỉ sét, mục nát! Đền đài thành quách của kẻ bạo tàn dẫu cao đến mấy rồi cũng có ngày sụp đổ thành gò hoang!"
Bôn Lang chống cây gậy tre đứng thẳng dậy giữa lều, đôi mắt già nua bừng sáng dưới ánh đèn dầu lạc. Ông dõng dạc đọc vang một câu ca dao mới để truyền cho khắp lượt bà con dân làng:
"Dẫu cho cột đồng có mòn,
Lời ru của mẹ vẫn còn ngàn năm!
Giặc kia dẫu dựng trăm thành,
Cấm sao dân Việt để dành câu ca!"
Rồi ông lão hạ giọng, truyền dạy cho mọi người một kế sách sâu cay: "Ngày mai, hễ bà con ta có việc phải đi ngang qua chỗ giặc dựng cột đồng, mỗi người hãy nhặt một hòn đá, một nắm đất bên đường mà ném thẳng vào chân cột cho ta! Nếu lính giặc có hỏi, cứ bảo rằng người Việt sợ cột đồng đổ thì ứng với lời nguyền diệt vong nên phải đắp đá giữ chân cột cho vững. Nhưng thực chất, mỗi người đi qua ném một hòn đá, vạn người ném vạn hòn đá, chẳng mấy chốc núi đá của lòng dân sẽ chôn vùi, lấp kín hoàn toàn cái biểu tượng ngạo mạn và nhục nhã của lũ cướp nước đi!"
Mưu kế tương kế tựu kế tuyệt diệu ấy cùng câu ca dao của Bôn Lang truyền đi đến đâu, nỗi sợ hãi về bùa yểm của giặc tan biến sạch sẽ đến đó! Người dân Việt đi qua chỗ cột đồng của giặc, ai nấy đều dồn hết sức mạnh và sự khinh bỉ vào cánh tay, ném mạnh những hòn đá tảng vào gốc cột. Chẳng bao lâu sau, chiếc cột đồng ngạo nghễ của nhà Hán đã bị vùi lấp nghỉm dưới một gò đá khổng lồ do chính tay người Việt đắp lên – như một nấm mồ chôn sống sự kiêu căng của kẻ xâm lược!
Tướng giặc phương Bắc dùng hàng vạn cân đồng thau để đúc cột trấn áp đất đai; còn Bôn Lang không có một tấc sắt trong tay, ông chỉ dùng tiếng nói mẹ đẻ, dùng điệu thơ lục bát mềm mại như dòng nước sông Thao để dựng lên một "Cột đồng trong lòng người"! Cột đồng của giặc nằm trơ trọi ngoài mưa nắng rồi cũng bị đá vùi đất lấp; còn "cột đồng" của Bôn Lang lại được cất giữ an toàn trong trái tim của hàng vạn người mẹ, trong hơi thở của hàng triệu đứa trẻ đất Việt.Gươm đao nào chém đứt được lời ru? Lửa dữ nào đốt cháy được câu ca dao truyền miệng? Giữa cuộc chiến giữ gìn nòi giống không tiếng gươm khua ấy, ông lão chăn ngựa Bôn Lang tưởng chừng cô độc một mình, nhưng thực chất đã đàng hoàng đánh bại hoàn toàn dã tâm đồng hóa của cả một đế quốc phương Bắc hùng mạnh!
Bóng chiều tà đổ xuống dáng Rồng thiêng
Đêm cuối đông năm ấy, sương mù từ mặt sông Thao bốc lên trắng xóa, phủ kín cả vùng đất Làng Bàn xưa. Ông lão Bôn Lang cảm thấy hơi thở trong lồng ngực mình đã cạn, những vết thương cũ từ trận huyết chiến hai mươi năm trước cùng năm tháng lao dịch khổ sai nay đồng loạt nhức buốt đến tận xương tủy. Biết giờ phút về với tổ tiên đã điểm, ông lặng lẽ rời chuồng ngựa, một mình chống gậy bước từng bước chậm rãi ra bến sông Thao.
Ông ngồi xếp bằng trên chính tảng đá ong bên mép nước – nơi hai mươi năm về trước ông đã tự tay đập nát chiếc khèn bầu để chặt đứt tình riêng mà gánh lấy việc nước. Gió bấc từ mặt sông thổi lùa qua mái tóc bạc trắng xóa như cước. Bôn Lang từ từ khép đôi mắt lại, đôi môi khô nứt khẽ mấp máy. Đêm nay ông không hát nữa, mà tĩnh lặng lắng nghe.
Từ phía những xóm nhỏ mới dựng lại trên nền đất Làng Bàn phía sau lưng, vượt qua tiếng gió rít qua rặng tre, ông nghe văng vẳng tiếng những người mẹ trẻ đang cất giọng ầu ơ ru con ngủ bằng chính những câu thơ lục bát ông đã gieo mầm.Từ phía cánh đồng trũng xa xa bên kia bờ bãi, ông nghe thấy tiếng hò đối đáp nhịp nhàng của những người dân cày đang tát nước gầu dai dưới ánh trăng mờ. Hàng trăm, hàng ngàn thanh âm tiếng Việt thân thương ấy hòa quyện vào nhau, ngân vang giữa đất trời như một bản trường ca bất tận của sự sống, của một dân tộc không bao giờ chịu khuất phục!
Một nụ cười mãn nguyện, thanh thản từ từ nở rộ trên gương mặt nhăn nheo, khắc khổ của người anh hùng vô danh.
Anh đã làm trọn vẹn lời thề! Suốt hai mươi năm nếm mật nằm gai, anh đã vắt kiệt từng giọt máu, từng giọt mồ hôi và cả mối tình khắc cốt ghi tâm với em Chanh để kết tinh thành hàng ngàn câu ca dao, tục ngữ truyền lại cho đời sau. Anh đã dệt xong cho dân tộc Lạc Việt một tấm áo giáp vô hình mà không một mũi tên, ngọn giáo nào của phương Bắc có thể đâm thủng!
Bôn Lang đưa bàn tay gầy guộc, run rẩy đặt lên ngực trái – nơi vẫn cất giữ mảnh lụa ố vàng in bốn chữ máu "Nước Việt hồi sinh" của người thương suốt hai thập kỷ qua. Anh khẽ thầm thì vào làn sương trắng mênh mông của sông Thao, giọng nói nhẹ tựa khói sương mà ấm áp vô cùng:
"Em Chanh ơi... Em có nghe thấy không? Tiếng nói của ông cha mình, câu hát của anh và em... giờ đã vang vọng khắp núi sông đất Việt rồi! Đêm nay anh Bôn đã trả xong nợ nước, giữ trọn lời thề với em dưới bóng trăng xưa. Anh đến gặp em Chanh đây... Thân xác anh ngày mai dẫu có hóa thành bùn đất bờ sông Thao, thì hồn anh và em vẫn sẽ tan vào trong từng câu ca dao, từng lời mẹ ru, đời đời kiếp kiếp ở lại che chở đi cùng con cháu Tiên Rồng!..."
Dứt lời, mặt nước sông Thao đang phẳng lặng bỗng cuộn lên một dải sóng dài ấm áp, phản chiếu ánh sáng lấp lánh của ngôi sao Bắc Đẩu từ phương Bắc chiếu thẳng xuống bến nước – dịu dàng và rạng rỡ hệt như đôi mắt của em Chanh đang cầm nhành hoa sim tím bước tới đón anh về.
Người dũng sĩ cuối cùng của trận huyết chiến Làng Bàn mỉm cười, mái đầu bạc trắng từ từ gục nhẹ xuống trong vòng tay bao dung của đất Mẹ sông Thao. Trên tấm lưng trần gầy guộc của ông lão, hình xăm con Rồng thiêng thuở nào dường như vẫn đang uốn lượn như muốn bay vút lên tầng mây!
Vạn dặm cô liêu từ giây phút ấy không còn lạnh lẽo nữa. Ngọn lửa tiếng Việt mà Bôn Lang và Thị Chanh đã lấy máu xương cùng tình yêu của mình để thắp lên bên bờ sông Thao đã thực sự hóa thành mạch lửa thiêng vĩnh cửu trong lòng dân tộc – âm ỉ sưởi ấm và dẫn đường cho con Lạc cháu Hồng đi xuyên qua ngàn năm đêm trường Bắc thuộc, chờ ngày sấm dậy cờ bay giành lại non sông gấm vóc!
Bể dâu trôi dạt, sương lạnh cõi người
Thời gian vô tình như bóng ngựa chạy qua khe cửa, chẳng vì giọt nước mắt của người mất nước mà chảy chậm lại, cũng chẳng vì lưỡi gươm của kẻ bạo tàn mà dừng trôi. Thoắt cái, kể từ buổi sáng đẫm máu bên bến sông Thao tiễn đưa tầng lớp tinh hoa Lạc Việt bước lên thuyền giặc đi về phương Bắc, hai mươi mùa lá rụng đã âm thầm trôi qua.
Hai mươi năm – một cái chớp mắt của đất trời, nhưng lại là cả một cuộc vật đổi sao dời, dâu bể tang thương trên vùng đất phương Nam của người Việt. Triều đình nhà Hán ngày càng siết chặt gông cùm cai trị. Những tòa thành đắp bằng đất nện và đá ong của quan quân đô hộ mọc lên san sát từ Luy Lâu, Long Biên cho đến tận miền Cửu Chân. Rừng vàng biển bạc của đất nước Văn Lang – Âu Lạc xưa kia nay bị vơ vét sạch trơn, biến thành đồ cống nạp ròng rã ngày đêm chở về kinh thành Trường An xa thẳm. Tiếng nói phương Bắc, lễ giáo phương Bắc bị lũ quan Thái thú dùng roi vọt và ngục tối ép uổng phủ chụp lên từng mái nhà tranh.
Bôn Lang – chàng dũng sĩ trẻ tuổi vạm vỡ, kiêu hùng của Làng Bàn ngày nào – nay đã bước sang bên kia sườn dốc của cuộc đời. Sương gió của kiếp sống tôi đòi, những trận đòn thù tàn nhẫn và sức nặng ngàn cân của một lời thề giữ nước đã bào mòn tấm thân cường tráng của anh. Mái tóc đen nhánh từng tung bay trong đêm hội giã cốm bên sông Thao xưa kia nay đã bạc trắng như bông cỏ lau cuối mùa. Tấm lưng rộng lớn từng thẳng tắp như cây tùng, cây bách trên núi Tản nay đã còng xuống vì phải gánh chịu biết bao tủi nhục và uất hận của giống nòi.
Ban ngày, quanh khu dinh trại của quan quân nhà Hán, người ta chỉ thấy một ông lão chăn ngựa bước đi tập tễnh, lầm lũi cắt cỏ, dọn phân trong chuồng ngựa. Đôi mắt ông lão lúc nào cũng lờ đờ, cụp xuống đất, chẳng một tên lính giặc nào thèm để mắt tới. Đám lính gác đi ngang qua thường tiện tay quất một roi da vào lưng ông lão để mua vui. Ông chỉ lặng lẽ cắn răng chịu đựng, không một tiếng kêu than, không một lời oán trách.
Nhưng lũ giặc phương Bắc mắt mù tai điếc kia làm sao biết được rằng: Ẩn giấu đằng sau lớp vỏ bọc già nua, tàn tạ ấy là một trí tuệ vĩ đại vẫn ngày đêm chắt lọc tinh hoa của đất trời, một trái tim vẫn đập cuồn cuộn dòng máu Lạc Hồng chưa từng nguội lạnh dẫu chỉ một khắc!
Vạn dặm cô liêu, gửi hồn theo gió bấc
Mỗi khi bóng chiều tà đỏ quạch buông xuống, màn đêm từ từ nuốt chửng dải đồng bằng châu thổ, Bôn Lang lại chăn bầy ngựa ra bến sông Thao cho uống nước. Nơi bến nước xưa, từng cơn gió bấc từ phương Bắc thổi về lạnh buốt cắt da. Bôn Lang đứng lặng im bên bờ bãi như một pho tượng đá ngàn năm; đôi mắt vốn đục mờ ban ngày bỗng sáng rực lên, đăm đắm dõi nhìn về phía chân trời phương Bắc mịt mùng sương khói.
Một nỗi buồn mênh mang, sâu thẳm dâng lên ngập tràn cõi lòng người dũng sĩ già. Nỗi buồn ấy không còn gào thét dữ dội như buổi đầu mới chia ly, mà lắng sâu, tĩnh lặng và mênh mông như biển cả. Anh nhớ em Chanh! Hai mươi năm ròng rã trôi qua, chưa một đêm nào hình bóng người con gái mặc áo vải nâu, mỉm cười e ấp thả nhành hoa sim tím xuống mạn thuyền đêm trăng phai nhạt trong tâm khảm anh.
Em Chanh của anh đã nằm lại nơi miền biên ải tuyết trắng xa xôi vạn dặm, chẳng có lấy một nấm mồ đắp đất quê hương, quanh năm cô quạnh không người hương khói. Phải chăng giờ này, linh hồn trong trắng của em đang hóa thành cánh chim nhạn lẻ bầy, khắc khoải bay tìm đường về phương Nam giữa bầu trời bão tuyết mịt mùng?
Nước mắt đã cạn khô từ lâu, Bôn Lang đem toàn bộ nỗi nhớ thương đứt từng khúc ruột ấy dệt vào những câu ca dao lục bát, gửi theo ngọn gió chiều bay đi khắp mặt nước sông Thao, tin chắc rằng ở trên mây trắng trời cao, em Chanh vẫn đang lắng nghe từng nhịp thở của anh:
"Chiều chiều ra đứng ngõ sau,
Trông về quê mẹ ruột đau chín chiều.
Chim bay về núi tối rồi,
Sao nơi đất Bắc... bóng người biệt tăm?"
Những câu hát ấy nghe qua tưởng chừng êm đềm, man mác buồn thương, nhưng ẩn chứa bên dưới từng con chữ là nỗi đau mất nước bầm gan tím ruột! Bôn Lang không hát về gươm đao chém giết, mà hát về cảnh chiều quê tĩnh lặng, về nỗi nhớ quê mẹ da diết; bởi chính sự tĩnh lặng ấy là tiếng khóc không lời của một dải non sông đang bị giặc ngoài giày xéo. Càng yêu tha thiết từng nhành hoa sim, từng bến nước, từng bờ tre của quê hương Lạc Việt, người dân ta lại càng khắc cốt ghi tâm mối thù bị kẻ cướp nước chà đạp. Đó chính là đạo lý lấy mềm thắng cứng, lấy yếu thắng mạnh của tổ tiên: Mượn sự mỏng manh của sương khói quê nhà để mài sắc thêm ý chí phục thù cho cả ngàn năm!
Lớp học dưới trăng tàn: Rèn gươm trong tâm trí trẻ thơ
Bôn Lang hiểu rõ một lẽ tự nhiên ở đời: Tre già măng mọc, mạng sống con người rồi cũng như ngọn đèn dầu trước gió, chẳng biết tắt lúc nào. Sức anh ngày một cạn, nếu không kịp thời trao lại ngọn lửa này cho thế hệ măng non nối tiếp, thì dòng chữ máu "Nước Việt hồi sinh" của em Chanh năm xưa sẽ vĩnh viễn chìm vào quên lãng!
Bởi vậy, cứ mỗi độ nửa đêm về sáng, khi lũ lính canh nhà Hán đã ngủ say trong đồn trại, ông lão chăn ngựa Bôn Lang lại lầm lũi chống gậy bước vào những xóm nghèo rách nát của người dân Lạc Việt. Ông tập hợp những đứa trẻ mồ côi cha mẹ, những đứa bé chăn trâu gầy gò mang đầy vết sẹo roi vọt trên lưng. Lớp học nửa đêm của ông không có bút lông, không có nghiên mực, không có thẻ tre, cũng chẳng có chiếu ngồi trang nghiêm. Lớp học ấy diễn ra ngay trên nền đất nện ẩm thấp sau rặng tre, dưới ánh trăng tàn hắt hiu xuyên qua kẽ lá.
Ông lão Bôn Lang ngồi xếp bằng ở giữa, hàng chục đứa trẻ người Việt xúm xít vây quanh như đàn chim non rúc vào cánh chim đầu đàn tìm hơi ấm.
"Các cháu của ta..." – Giọng Bôn Lang trầm ấm, khàn đục vì sương gió nhưng lại mang một sức cuốn hút kỳ lạ. "Ban ngày, lũ giặc phương Bắc dùng roi mây ép các cháu phải học thứ chữ vuông vức của chúng, bắt các cháu phải cúi đầu gọi chúng là cha mẹ. Các cháu cứ giả đò học theo để giữ lấy mạng sống, để hiểu rõ bụng dạ kẻ thù. Nhưng ở trong đầu các cháu, trong lồng ngực các cháu, phải khắc thật sâu từng lời ăn tiếng nói này của ông cha ta! Hãy đọc theo ông..."
Và thế là, giữa đêm khuya thanh vắng, bài ca dao về cội nguồn Tiên Rồng lại được những giọng nói non nớt đồng thanh đọc vang, tuy nhỏ nhẹ thầm thì nhưng rắn rỏi như tiếng sắt đá va vào nhau:
"Con người có tổ có tông,
Như cây có cội, như sông có nguồn”
Không có bản đồ vẽ trên lụa, ông lão Bôn Lang dạy cho lũ trẻ nhớ từng tấc đất, từng con sông, ngọn núi của đất nước Văn Lang – Âu Lạc bằng những câu vè, câu ca mộc mạc: từ đỉnh núi Nghĩa Lĩnh nơi các Vua Hùng tế Trời, đỉnh Tản Viên mây phủ, dòng sông Thao đỏ nặng phù sa, cho tới thành Cổ Loa chín vòng xoáy ốc của vua An Dương Vương.
Giữa đêm khuya thanh vắng, một đứa trẻ chăn trâu gầy gò trong đám học trò nhỏ chợt rụt rè giơ cánh tay đầy vết sẹo roi vọt lên, khẽ hỏi: "Thưa ông Bôn... Hôm qua ở ngoài trường học của quan quân nhà Hán, tên thầy đồ phương Bắc đánh vào tay cháu, bắt cháu phải học thuộc câu nói về núi Thái, sông Nguồn gì đó ở tận bên đất Bắc của chúng nó. Hắn bảo núi sông bên xứ chúng nó mới là chốn thánh thần to lớn, còn đất phương Nam của ta chỉ là vùng đầm lầy hoang dại... Như thế có đúng không hả ông?"
Đôi mắt vốn đục mờ của ông lão Bôn Lang bỗng quắc lên hai tia sáng sắc lạnh như lưỡi gươm. Ông lão thở ra một hơi dài, bàn tay chai sần, ấm áp vỗ nhẹ lên vai đứa bé, giọng trầm hùng như tiếng vọng từ ngàn xưa: "Nó nói láo đấy cháu ơi! Lũ giặc cướp được đất xưa của tổ tiên ta, rồi cướp luôn cả tên núi, tên sông để nhận vơ làm của chúng nó! Các cháu hãy vểnh tai lên mà nghe cho rõ, khắc thật sâu vào trong tim lời ông dặn đêm nay..."
Ông lão Bôn Lang nhặt một cành tre khô, vạch nhẹ lên nền đất ẩm dưới ánh trăng mờ hai đường nét: một dáng núi cao sừng sững và một dòng sông uốn lượn. Giọng ông trầm xuống, trang nghiêm và thành kính như đang đứng trước bàn thờ tiên tổ: "Thuở trời đất mới mở mang, trước cả ngày tổ tiên Bách Việt ta phải đổ máu vượt qua dãy Ngũ Lĩnh lùi về vùng đất Phong Châu – sông Thao này, giang sơn đầu tiên của nòi giống ta rộng lớn vô cùng! Kinh đô cổ xưa nhất của người Việt thuở hồng hoang nằm ở nơi giao hội linh khí của đất trời: Phía trên có ngọn núi thiêng sừng sững chạm mây gọi là Núi Thái Sơn, phía dưới có dòng sông lớn cuồn cuộn bắt nguồn từ mạch đất mẹ chảy ra tưới mát vạn dặm ruộng đồng gọi là Sông Hoàng tên cũ là Sông Nguồn!
Núi Thái chính là nơi Cha của muôn dân dựng đài tế Trời, dáng núi uy nghiêm, vững chãi che chắn bão giông cho trăm họ như bóng dáng người cha trụ cột trong nhà. Còn Sông Nguồn là nơi Mẹ của giống nòi khơi dòng dẫn nước nuôi lớn từng bông lúa, hạt gạo, dòng nước ngọt lành và dạt dào không bao giờ vơi cạn như bầu sữa và tấm lòng người mẹ hiền!
Ngày kinh đô xưa thất thủ dưới vó ngựa của lũ du mục phương Bắc, máu người Việt ta đã nhuộm đỏ cả chân Núi Thái, chảy đặc cả lòng Sông Nguồn! Tổ tiên ta phải nuốt nước mắt rời bỏ đất cũ mà đi về phương Nam. Nhưng sợ rằng trăm năm, ngàn năm sau con cháu đời sau sẽ quên mất nơi phát tích đầu tiên của giống nòi, hoặc bị lũ giặc cướp nước lừa phỉnh rằng đó là đất của chúng, nên các bậc trí giả xưa mới gửi gắm tên gọi của kinh đô cổ vào trong đạo lý làm người!
Từ đêm nay, mỗi khi nhớ về cha mẹ, nhớ về quê hương bản quán thuở hồng hoang, các cháu hãy ngẩng cao đầu mà hát vang câu lục bát này của ông cha ta:
Công cha sánh tựa Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra!
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con!"
Ông lão Bôn Lang nắm chặt lấy những bàn tay nhỏ xíu của đám trẻ, giọng nói nghẹn lại nhưng đanh thép như khắc vào đá tạc vào đồng: "Các cháu nhớ chưa? Người Việt ta mượn lời răn dạy chữ Hiếu với cha mẹ ruột thịt ở trong nhà để giấu kín nỗi nhớ thương về đất Tổ quê hương! Chữ 'Thái Sơn' ấy là dáng hình của Núi Thái uy linh; chữ 'Nước Nguồn' ấy chính là dòng máu của Sông Nguồn thuở trước! Lũ giặc Hán nghe qua chỉ tưởng dân ta đang khuyên nhau hiếu thảo trong nhà nên chẳng mảy may nghi ngờ cấm đoán; chúng có nằm mơ cũng không hiểu được rằng: Mỗi lần một đứa trẻ người Việt cất tiếng đọc câu ca dao ấy lên là một lần chúng ta đang bí mật gọi tên kinh đô cũ, đang nhắc nhở nhau về mối thù mất đất từ thuở hồng hoang!
Chừng nào người Việt ta còn biết thương cha nhớ mẹ, chừng nào câu ca về Núi Thái – Sông Nguồn còn vang lên trên môi trẻ thơ và trong lời ru bên cánh võng, thì chừng đó cội rễ vĩ đại của đại tộc Việt vẫn còn nguyên vẹn! Dù giặc có đập nát vạn chiếc trống đồng, đốt trụi ngàn pho sách cổ, chúng cũng không bao giờ xóa được bản đồ cội nguồn đã khắc sâu vào trong máu thịt của các cháu!"
Dưới ánh trăng tàn nơi xóm nghèo ven sông Thao, hàng chục đứa trẻ mồ côi lặng đi trong niềm xúc động nghẹn ngào.Đôi mắt ngây thơ của chúng bừng sáng rực rỡ khi lần đầu tiên thấu hiểu được bí mật vĩ đại ẩn giấu đằng sau câu hát mộc mạc hằng ngày. Chúng đồng thanh đọc theo ông lão chăn ngựa, tiếng đọc trầm bổng hòa vào gió đêm, mang theo cả hồn thiêng của Sông Nguồn – Núi Thái từ thuở khai thiên lập địa truyền thẳng vào huyết quản của thế hệ tương lai!
Bằng những vần thơ lục bát dễ nhớ dễ thuộc, ông kể lại cho lũ trẻ nghe về cuộc thiên di đẫm máu từ hồ Động Đình vượt đèo Ngũ Lĩnh của tổ tiên thuở trước; kể về trận huyết chiến giữ Làng Bàn bên bãi lầy sông Thao; về vị Bồ Chính già cắm kiếm đứng chết không chịu khuỵu gối; và về người con gái tên Thị Chanh đã tự rạch nát gương mặt đẹp như trăng rằm nơi đất Bắc để giữ trọn khí tiết người Việt!
Đôi bàn tay chai sần, gân guốc của ông lão dịu dàng xoa lên những mái đầu khét nắng của lũ trẻ; ánh mắt ông sáng quắc như hai ngọn đuốc truyền thẳng ngọn lửa tự tôn vào tim chúng: Thân xác các cháu hôm nay có thể bị giặc bắt làm tôi đòi chăn trâu cắt cỏ, nhưng dòng máu chảy trong người các cháu là máu của Rồng thiêng, của Tiên nữ, vĩnh viễn cao quý hơn bất kỳ tên bạo chúa phương Bắc nào!
Lũ trẻ mồ côi nuốt từng lời, từng chữ của ông lão vào tận đáy lòng. Những bàn tay nhỏ xíu nắm chặt lại thành nắm đấm, những giọt nước mắt nóng hổi rơi xuống nền đất quê hương, âm thầm nuôi lớn những mầm cây đại thụ sẽ vươn vai chống trời trong ngày mai!
Cột đồng yểm bùa của giặc và Cột đồng bất diệt trong lòng dân
Thấy lòng người Lạc Việt trải qua bao năm tháng vẫn ngầm chứa sự phản kháng không chịu khuất phục, lũ tướng lĩnh nhà Hán vô cùng tức tối và lo sợ. Để dằn mặt người dân phương Nam và trấn yểm long mạch đất Việt thêm một lần nữa, quan quân nhà Hán đã cho dựng thêm những trụ biểu, cột đồng sừng sững nơi biên ải và các ngã ba đường lớn, khắc sâu lời nguyền độc địa bằng chữ Hán rằng: "Cột đồng mà gãy thì người Giao Chỉ phải diệt vong!"
Tin tức về lời nguyền trên cột đồng truyền đi như một đám mây đen đè nặng lên các bản làng. Nhiều người dân yếu bóng vía không khỏi hoang mang, lo sợ trước thủ đoạn yểm bùa thâm độc của giặc Bắc. Lũ quan lại và binh lính nhà Hán thì vỗ ngực cười đắc ý, chỉ tay vào cây cột đồng cao lớn coi đó là biểu tượng vĩnh cửu của ách thống trị không thể lay chuyển.
Đêm hôm ấy, trong túp lều cỏ nơi trại ngựa, khi nghe bà con bàn tán đầy lo âu về lời nguyền cột đồng của giặc, ông lão Bôn Lang chỉ ngửa mặt lên trời mà bật cười lớn! Tiếng cười của người tráng sĩ già khàn đặc mà hào sảng, ngạo nghễ xé toạc cả màn đêm u tối.
"Cột đồng của giặc ư? Đồng thau sắt thép dẫu to lớn, cứng cáp đến đâu rồi cũng có ngày bị mưa nắng làm cho gỉ sét, mục nát! Đền đài thành quách của kẻ bạo tàn dẫu cao đến mấy rồi cũng có ngày sụp đổ thành gò hoang!"
Bôn Lang chống cây gậy tre đứng thẳng dậy giữa lều, đôi mắt già nua bừng sáng dưới ánh đèn dầu lạc. Ông dõng dạc đọc vang một câu ca dao mới để truyền cho khắp lượt bà con dân làng:
"Dẫu cho cột đồng có mòn,
Lời ru của mẹ vẫn còn ngàn năm!
Giặc kia dẫu dựng trăm thành,
Cấm sao dân Việt để dành câu ca!"
Rồi ông lão hạ giọng, truyền dạy cho mọi người một kế sách sâu cay: "Ngày mai, hễ bà con ta có việc phải đi ngang qua chỗ giặc dựng cột đồng, mỗi người hãy nhặt một hòn đá, một nắm đất bên đường mà ném thẳng vào chân cột cho ta! Nếu lính giặc có hỏi, cứ bảo rằng người Việt sợ cột đồng đổ thì ứng với lời nguyền diệt vong nên phải đắp đá giữ chân cột cho vững. Nhưng thực chất, mỗi người đi qua ném một hòn đá, vạn người ném vạn hòn đá, chẳng mấy chốc núi đá của lòng dân sẽ chôn vùi, lấp kín hoàn toàn cái biểu tượng ngạo mạn và nhục nhã của lũ cướp nước đi!"
Mưu kế tương kế tựu kế tuyệt diệu ấy cùng câu ca dao của Bôn Lang truyền đi đến đâu, nỗi sợ hãi về bùa yểm của giặc tan biến sạch sẽ đến đó! Người dân Việt đi qua chỗ cột đồng của giặc, ai nấy đều dồn hết sức mạnh và sự khinh bỉ vào cánh tay, ném mạnh những hòn đá tảng vào gốc cột. Chẳng bao lâu sau, chiếc cột đồng ngạo nghễ của nhà Hán đã bị vùi lấp nghỉm dưới một gò đá khổng lồ do chính tay người Việt đắp lên – như một nấm mồ chôn sống sự kiêu căng của kẻ xâm lược!
Tướng giặc phương Bắc dùng hàng vạn cân đồng thau để đúc cột trấn áp đất đai; còn Bôn Lang không có một tấc sắt trong tay, ông chỉ dùng tiếng nói mẹ đẻ, dùng điệu thơ lục bát mềm mại như dòng nước sông Thao để dựng lên một "Cột đồng trong lòng người"! Cột đồng của giặc nằm trơ trọi ngoài mưa nắng rồi cũng bị đá vùi đất lấp; còn "cột đồng" của Bôn Lang lại được cất giữ an toàn trong trái tim của hàng vạn người mẹ, trong hơi thở của hàng triệu đứa trẻ đất Việt.Gươm đao nào chém đứt được lời ru? Lửa dữ nào đốt cháy được câu ca dao truyền miệng? Giữa cuộc chiến giữ gìn nòi giống không tiếng gươm khua ấy, ông lão chăn ngựa Bôn Lang tưởng chừng cô độc một mình, nhưng thực chất đã đàng hoàng đánh bại hoàn toàn dã tâm đồng hóa của cả một đế quốc phương Bắc hùng mạnh!
Bóng chiều tà đổ xuống dáng Rồng thiêng
Đêm cuối đông năm ấy, sương mù từ mặt sông Thao bốc lên trắng xóa, phủ kín cả vùng đất Làng Bàn xưa. Ông lão Bôn Lang cảm thấy hơi thở trong lồng ngực mình đã cạn, những vết thương cũ từ trận huyết chiến hai mươi năm trước cùng năm tháng lao dịch khổ sai nay đồng loạt nhức buốt đến tận xương tủy. Biết giờ phút về với tổ tiên đã điểm, ông lặng lẽ rời chuồng ngựa, một mình chống gậy bước từng bước chậm rãi ra bến sông Thao.
Ông ngồi xếp bằng trên chính tảng đá ong bên mép nước – nơi hai mươi năm về trước ông đã tự tay đập nát chiếc khèn bầu để chặt đứt tình riêng mà gánh lấy việc nước. Gió bấc từ mặt sông thổi lùa qua mái tóc bạc trắng xóa như cước. Bôn Lang từ từ khép đôi mắt lại, đôi môi khô nứt khẽ mấp máy. Đêm nay ông không hát nữa, mà tĩnh lặng lắng nghe.
Từ phía những xóm nhỏ mới dựng lại trên nền đất Làng Bàn phía sau lưng, vượt qua tiếng gió rít qua rặng tre, ông nghe văng vẳng tiếng những người mẹ trẻ đang cất giọng ầu ơ ru con ngủ bằng chính những câu thơ lục bát ông đã gieo mầm.Từ phía cánh đồng trũng xa xa bên kia bờ bãi, ông nghe thấy tiếng hò đối đáp nhịp nhàng của những người dân cày đang tát nước gầu dai dưới ánh trăng mờ. Hàng trăm, hàng ngàn thanh âm tiếng Việt thân thương ấy hòa quyện vào nhau, ngân vang giữa đất trời như một bản trường ca bất tận của sự sống, của một dân tộc không bao giờ chịu khuất phục!
Một nụ cười mãn nguyện, thanh thản từ từ nở rộ trên gương mặt nhăn nheo, khắc khổ của người anh hùng vô danh.
Anh đã làm trọn vẹn lời thề! Suốt hai mươi năm nếm mật nằm gai, anh đã vắt kiệt từng giọt máu, từng giọt mồ hôi và cả mối tình khắc cốt ghi tâm với em Chanh để kết tinh thành hàng ngàn câu ca dao, tục ngữ truyền lại cho đời sau. Anh đã dệt xong cho dân tộc Lạc Việt một tấm áo giáp vô hình mà không một mũi tên, ngọn giáo nào của phương Bắc có thể đâm thủng!
Bôn Lang đưa bàn tay gầy guộc, run rẩy đặt lên ngực trái – nơi vẫn cất giữ mảnh lụa ố vàng in bốn chữ máu "Nước Việt hồi sinh" của người thương suốt hai thập kỷ qua. Anh khẽ thầm thì vào làn sương trắng mênh mông của sông Thao, giọng nói nhẹ tựa khói sương mà ấm áp vô cùng:
"Em Chanh ơi... Em có nghe thấy không? Tiếng nói của ông cha mình, câu hát của anh và em... giờ đã vang vọng khắp núi sông đất Việt rồi! Đêm nay anh Bôn đã trả xong nợ nước, giữ trọn lời thề với em dưới bóng trăng xưa. Anh đến gặp em Chanh đây... Thân xác anh ngày mai dẫu có hóa thành bùn đất bờ sông Thao, thì hồn anh và em vẫn sẽ tan vào trong từng câu ca dao, từng lời mẹ ru, đời đời kiếp kiếp ở lại che chở đi cùng con cháu Tiên Rồng!..."
Dứt lời, mặt nước sông Thao đang phẳng lặng bỗng cuộn lên một dải sóng dài ấm áp, phản chiếu ánh sáng lấp lánh của ngôi sao Bắc Đẩu từ phương Bắc chiếu thẳng xuống bến nước – dịu dàng và rạng rỡ hệt như đôi mắt của em Chanh đang cầm nhành hoa sim tím bước tới đón anh về.
Người dũng sĩ cuối cùng của trận huyết chiến Làng Bàn mỉm cười, mái đầu bạc trắng từ từ gục nhẹ xuống trong vòng tay bao dung của đất Mẹ sông Thao. Trên tấm lưng trần gầy guộc của ông lão, hình xăm con Rồng thiêng thuở nào dường như vẫn đang uốn lượn như muốn bay vút lên tầng mây!
Vạn dặm cô liêu từ giây phút ấy không còn lạnh lẽo nữa. Ngọn lửa tiếng Việt mà Bôn Lang và Thị Chanh đã lấy máu xương cùng tình yêu của mình để thắp lên bên bờ sông Thao đã thực sự hóa thành mạch lửa thiêng vĩnh cửu trong lòng dân tộc – âm ỉ sưởi ấm và dẫn đường cho con Lạc cháu Hồng đi xuyên qua ngàn năm đêm trường Bắc thuộc, chờ ngày sấm dậy cờ bay giành lại non sông gấm vóc!
