Có bao giờ chúng ta dừng lại giữa một cuộc đời tưởng chừng đang vận hành vô cùng suôn sẻ để tự hỏi liệu mình có thực sự muốn đi đến nơi mà mình đang hướng tới? Chúng ta thức dậy vào một giờ cố định, hoàn thành những công việc quen thuộc, theo đuổi những mục tiêu được xã hội công nhận và từng bước tiến về phía một tương lai mà nhiều người cho là đáng mơ ước. Mọi thứ dường như đều nằm trong trật tự. Thế nhưng, giữa một hành trình được sắp xếp ngăn nắp đến từng bước chân, đôi khi con người lại đánh mất khả năng nhận ra tiếng nói của chính mình. Ta có thể đi rất xa mà chưa từng thực sự lựa chọn hướng đi, có thể đạt được nhiều điều mà vẫn cảm thấy thiếu vắng một ý nghĩa sâu sắc nào đó. Có lẽ, hiểm nguy nhất trong cuộc đời là khả năng chúng ta đã quen với việc bước đi đến mức quên mất quyền được lựa chọn con đường. Vì vậy, mỗi người cần học cách vẽ cho mình một tấm bản đồ để đi lạc, dám bước ra khỏi những lối mòn quen thuộc, khám phá những khả năng chưa từng được gọi tên và tìm kiếm một hướng đi thực sự phù hợp với bản thân.
Trước hết, con người vốn có xu hướng tìm kiếm sự ổn định như một cách bảo vệ mình trước những bất định của cuộc sống. Những điều quen thuộc đem lại cảm giác an tâm vì chúng giúp ta dự đoán được điều gì sẽ xảy ra, biết cách phản ứng trước những tình huống thường gặp và giảm bớt nỗi lo về những rủi ro chưa thể lường trước. Đặc biệt, khi đứng trước những ngã rẽ quan trọng, việc lựa chọn một con đường đã có nhiều người đi qua thường khiến chúng ta cảm thấy ít đơn độc hơn. Tuy nhiên, khi sự an toàn trở thành nguyên tắc chi phối mọi quyết định, con người rất dễ hình thành tâm lý né tránh những điều nằm ngoài dự định. Dần dần, những lựa chọn ban đầu vốn xuất phát từ nhu cầu ổn định có thể biến thành những giới hạn, khiến chúng ta thu hẹp thế giới của mình trong phạm vi những gì đã biết. Cuộc sống vẫn tiếp diễn, mọi việc vẫn được hoàn thành, nhưng khả năng khám phá những điều mới mẻ ngày càng trở nên mờ nhạt dần đi.
Đáng lo ngại hơn, những giới hạn ấy đôi khi được tạo nên từ chính những tiêu chuẩn mà xã hội mặc nhiên xem là đúng đắn. Từ khi còn nhỏ, chúng ta đã được định hướng bởi những kỳ vọng về thành tích, nghề nghiệp, thu nhập và vị trí xã hội. Những định hướng ấy có thể xuất phát từ tình yêu thương và mong muốn bảo vệ của gia đình, nhưng đôi khi cũng vô tình khiến cá nhân cảm thấy mình phải sống theo một kịch bản đã được viết sẵn. Đến một thời điểm nào đó, ta nhận ra mình đã dành rất nhiều năm để trở thành người mà người khác mong đợi, nhưng lại có quá ít thời gian để khám phá con người mà bản thân thực sự muốn trở thành. Nó có thể xuất hiện giữa một cuộc đời đủ đầy, trong lúc ta vẫn hoàn thành trách nhiệm, vẫn được đánh giá cao và vẫn nhận được những lời khen ngợi. Chỉ có điều, những thành tựu ấy dường như ngày càng xa cách với cảm giác sống có ý nghĩa mà ta từng mong muốn.
Chính vì thế, mỗi người cần tự vẽ cho mình một tấm bản đồ để đi lạc. Hình ảnh này gợi lên một cách nhìn cởi mở về hành trình trưởng thành, trong đó con người chủ động dành chỗ cho những ngã rẽ chưa được dự liệu và những trải nghiệm vượt ra ngoài phạm vi quen thuộc. Một tấm bản đồ thông thường giúp người ta tìm đường đến đích nhanh chóng nhất, còn tấm bản đồ của đời sống cần có thêm những khoảng trống để con người được thử nghiệm, khám phá và thay đổi. Đi lạc ở đây có thể là thử sức trong một lĩnh vực hoàn toàn mới, đến một vùng đất chưa từng đặt chân tới, gặp gỡ những con người có cách nhìn khác biệt hoặc dành thời gian theo đuổi một niềm yêu thích mà trước đây ta luôn cho là không cần thiết. Đó cũng có thể là việc dám đặt câu hỏi trước những niềm tin đã tồn tại lâu năm, phản tỉnh lại một mục tiêu từng được xem là hiển nhiên và thừa nhận rằng bản thân có quyền thay đổi khi nhận ra điều mình mong muốn đã khác trước. Mỗi lần bước ra khỏi quỹ đạo quen thuộc, con người có cơ hội tiếp xúc với những khả năng chưa từng được nhận biết.
Hãy vẽ một tấm bản đồ có chỗ cho những con đường vòng, giữ một chiếc la bàn đủ vững để nhận ra phương hướng và dành cho mình sự bao dung để bắt đầu lại khi cần thiết.
Trước hết, con người vốn có xu hướng tìm kiếm sự ổn định như một cách bảo vệ mình trước những bất định của cuộc sống. Những điều quen thuộc đem lại cảm giác an tâm vì chúng giúp ta dự đoán được điều gì sẽ xảy ra, biết cách phản ứng trước những tình huống thường gặp và giảm bớt nỗi lo về những rủi ro chưa thể lường trước. Đặc biệt, khi đứng trước những ngã rẽ quan trọng, việc lựa chọn một con đường đã có nhiều người đi qua thường khiến chúng ta cảm thấy ít đơn độc hơn. Tuy nhiên, khi sự an toàn trở thành nguyên tắc chi phối mọi quyết định, con người rất dễ hình thành tâm lý né tránh những điều nằm ngoài dự định. Dần dần, những lựa chọn ban đầu vốn xuất phát từ nhu cầu ổn định có thể biến thành những giới hạn, khiến chúng ta thu hẹp thế giới của mình trong phạm vi những gì đã biết. Cuộc sống vẫn tiếp diễn, mọi việc vẫn được hoàn thành, nhưng khả năng khám phá những điều mới mẻ ngày càng trở nên mờ nhạt dần đi.
Đáng lo ngại hơn, những giới hạn ấy đôi khi được tạo nên từ chính những tiêu chuẩn mà xã hội mặc nhiên xem là đúng đắn. Từ khi còn nhỏ, chúng ta đã được định hướng bởi những kỳ vọng về thành tích, nghề nghiệp, thu nhập và vị trí xã hội. Những định hướng ấy có thể xuất phát từ tình yêu thương và mong muốn bảo vệ của gia đình, nhưng đôi khi cũng vô tình khiến cá nhân cảm thấy mình phải sống theo một kịch bản đã được viết sẵn. Đến một thời điểm nào đó, ta nhận ra mình đã dành rất nhiều năm để trở thành người mà người khác mong đợi, nhưng lại có quá ít thời gian để khám phá con người mà bản thân thực sự muốn trở thành. Nó có thể xuất hiện giữa một cuộc đời đủ đầy, trong lúc ta vẫn hoàn thành trách nhiệm, vẫn được đánh giá cao và vẫn nhận được những lời khen ngợi. Chỉ có điều, những thành tựu ấy dường như ngày càng xa cách với cảm giác sống có ý nghĩa mà ta từng mong muốn.
Chính vì thế, mỗi người cần tự vẽ cho mình một tấm bản đồ để đi lạc. Hình ảnh này gợi lên một cách nhìn cởi mở về hành trình trưởng thành, trong đó con người chủ động dành chỗ cho những ngã rẽ chưa được dự liệu và những trải nghiệm vượt ra ngoài phạm vi quen thuộc. Một tấm bản đồ thông thường giúp người ta tìm đường đến đích nhanh chóng nhất, còn tấm bản đồ của đời sống cần có thêm những khoảng trống để con người được thử nghiệm, khám phá và thay đổi. Đi lạc ở đây có thể là thử sức trong một lĩnh vực hoàn toàn mới, đến một vùng đất chưa từng đặt chân tới, gặp gỡ những con người có cách nhìn khác biệt hoặc dành thời gian theo đuổi một niềm yêu thích mà trước đây ta luôn cho là không cần thiết. Đó cũng có thể là việc dám đặt câu hỏi trước những niềm tin đã tồn tại lâu năm, phản tỉnh lại một mục tiêu từng được xem là hiển nhiên và thừa nhận rằng bản thân có quyền thay đổi khi nhận ra điều mình mong muốn đã khác trước. Mỗi lần bước ra khỏi quỹ đạo quen thuộc, con người có cơ hội tiếp xúc với những khả năng chưa từng được nhận biết.
Hãy vẽ một tấm bản đồ có chỗ cho những con đường vòng, giữ một chiếc la bàn đủ vững để nhận ra phương hướng và dành cho mình sự bao dung để bắt đầu lại khi cần thiết.
