1. Cô gái 16 tuổi ngồi trước mặt tôi phạm tội giết bố và ba đứa em. Cô ta giết bố bằng rìu, khi ông ngủ say. ông bố nằm ngửa, tay vắt lên trán. Cô gái đứng dạng hai chân, nâng rìu lên ngắm nghía, giống như ta lựa thế bổ củi:
– Ban đầu cháu định bổ vào mặt ông ta, nhưng cháu sợ lưỡi rìu trượt theo sống mũi, không chết được. ông ta rất khỏe, đã từng tay không mà bắt được một con trăn lớn…
Cô gái cúi xuống, một tay chống rìu, còn tay kia nhấc tay ông bố đặt sang bên cạnh. – Cháu nhằm vào giữa trán…cháu biết chỗ ấy có xương rất cứng, nên cháu lấy sức để bổ thật mạnh. óc bắn lên tung tóe như bã đậu…
Tôi đứng dậy đi ra ngoài trời. Tôi nhớ lại màn sương mù xám bạc vẫn thấy ở vùng cao, thứ màu xám bạc ủ dột, nó làm thần kinh bải hoải, vô vọng tột cùng”
(“Tội ác và trừng phạt” – Nguyễn Huy Thiệp)
2. “Những đứa trẻ, con của những tội đồ hoặc những người nghèo bị hắt hủi lớn lên trong mặc cảm về nhân cách, sống trong hoàn cảnh hết sức nhọc nhằn, bị bầu không khí ủ ê buồn bã của núi rừng làm mụ mị đi. Ta sẽ bất lực khi áp dụng những kinh nghiệm tâm lý của xã hội văn minh đối với họ. Họ không hiểu “các quan điểm chính trị”(!) của chúng ta, đã đành. Họ cũng không biết cách chế biến món ăn sao cho ngon miệng”
(“Tội ác và trừng phạt” – Nguyễn Huy Thiệp)
3. “Như vậy, sự mông muội tinh thần có cả ở những vùng đất xa xôi lẫn ở thành thị. Tội ác sẽ trở nên hết sức man rợ bởi sự mông muội tinh thần đó. Đã đành những tội ác nảy sinh từ sự mông muội tinh thần, nhưng chúng ta cũng có thể mô tả nó như kết quả của những thèm khát muốn thay đổi, muốn đổi mới hoàn cảnh sống theo xu hướng xấu di.
Những kẻ giết người thật thà nhất không bao giờ lý giải được vì sao chúng lại giết người. “Tôi không hiểu…Tôi cũng không biết vì sao như thế… Có cái gì buộc tôi như thế…”
(“Tội ác và trừng phạt” – Nguyễn Huy Thiệp)
4. “Tổng Cóc không chịu được cái vẻ sạch sẽ gớm ghiếc của người đời. Nó chán chết. Ông thích những gì ào ạt của cuộc sống thực trần tục”
(“Chút thoáng Xuân Hương” – Nguyễn Huy Thiệp)
5. “Đêm đó, Tổng Cóc lần đầu được ngủ với một bà lớn quyền thế nghiêng trời. Cành vàng lá ngọc cũng chẳng khác gì con đỏ”
(“Chút thoáng Xuân Hương” – Nguyễn Huy Thiệp)
-> Hạ thấp quyền thế quan chức như một cách hạ thấp uy thế của đồng tiền. “Cành vàng lá ngọc” nghe thì tưởng uy quyền, cao quý nhưng rồi cũng chỉ thứ nhân phẩm dễ dàng bị gạt đi trước đồng tiền, mà lại còn là tiền để đánh bạc cho một bà quận chúa! Đó là lý do mà Nguyễn Huy Thiệp để cho nhân vật của mình “không chịu được cái vẻ sạch sẽ gớm ghiếc của người đời”. Nó “chán chết”, bởi suy cho cùng nó chỉ là cái vẻ ngoài vô thực.
– Ban đầu cháu định bổ vào mặt ông ta, nhưng cháu sợ lưỡi rìu trượt theo sống mũi, không chết được. ông ta rất khỏe, đã từng tay không mà bắt được một con trăn lớn…
Cô gái cúi xuống, một tay chống rìu, còn tay kia nhấc tay ông bố đặt sang bên cạnh. – Cháu nhằm vào giữa trán…cháu biết chỗ ấy có xương rất cứng, nên cháu lấy sức để bổ thật mạnh. óc bắn lên tung tóe như bã đậu…
Tôi đứng dậy đi ra ngoài trời. Tôi nhớ lại màn sương mù xám bạc vẫn thấy ở vùng cao, thứ màu xám bạc ủ dột, nó làm thần kinh bải hoải, vô vọng tột cùng”
(“Tội ác và trừng phạt” – Nguyễn Huy Thiệp)
2. “Những đứa trẻ, con của những tội đồ hoặc những người nghèo bị hắt hủi lớn lên trong mặc cảm về nhân cách, sống trong hoàn cảnh hết sức nhọc nhằn, bị bầu không khí ủ ê buồn bã của núi rừng làm mụ mị đi. Ta sẽ bất lực khi áp dụng những kinh nghiệm tâm lý của xã hội văn minh đối với họ. Họ không hiểu “các quan điểm chính trị”(!) của chúng ta, đã đành. Họ cũng không biết cách chế biến món ăn sao cho ngon miệng”
(“Tội ác và trừng phạt” – Nguyễn Huy Thiệp)
3. “Như vậy, sự mông muội tinh thần có cả ở những vùng đất xa xôi lẫn ở thành thị. Tội ác sẽ trở nên hết sức man rợ bởi sự mông muội tinh thần đó. Đã đành những tội ác nảy sinh từ sự mông muội tinh thần, nhưng chúng ta cũng có thể mô tả nó như kết quả của những thèm khát muốn thay đổi, muốn đổi mới hoàn cảnh sống theo xu hướng xấu di.
Những kẻ giết người thật thà nhất không bao giờ lý giải được vì sao chúng lại giết người. “Tôi không hiểu…Tôi cũng không biết vì sao như thế… Có cái gì buộc tôi như thế…”
(“Tội ác và trừng phạt” – Nguyễn Huy Thiệp)
4. “Tổng Cóc không chịu được cái vẻ sạch sẽ gớm ghiếc của người đời. Nó chán chết. Ông thích những gì ào ạt của cuộc sống thực trần tục”
(“Chút thoáng Xuân Hương” – Nguyễn Huy Thiệp)
5. “Đêm đó, Tổng Cóc lần đầu được ngủ với một bà lớn quyền thế nghiêng trời. Cành vàng lá ngọc cũng chẳng khác gì con đỏ”
(“Chút thoáng Xuân Hương” – Nguyễn Huy Thiệp)
-> Hạ thấp quyền thế quan chức như một cách hạ thấp uy thế của đồng tiền. “Cành vàng lá ngọc” nghe thì tưởng uy quyền, cao quý nhưng rồi cũng chỉ thứ nhân phẩm dễ dàng bị gạt đi trước đồng tiền, mà lại còn là tiền để đánh bạc cho một bà quận chúa! Đó là lý do mà Nguyễn Huy Thiệp để cho nhân vật của mình “không chịu được cái vẻ sạch sẽ gớm ghiếc của người đời”. Nó “chán chết”, bởi suy cho cùng nó chỉ là cái vẻ ngoài vô thực.
