AI được sử dụng như một công cụ và một trợ lý của con người trong việc cứ nâng cao năng suất, thực hiện những yêu cầu hoặc tìm kiếm thông tin. Nó là một trợ lý ảo, không có khả năng phân biệt những cảm xúc của con người, cho nên nó cũng không có khả năng để thể hiện cảm xúc. Theo nhiều nghiên cứu chỉ ra rằng nếu như một đứa trẻ hỏi bố mẹ của nó về tác hại của thuốc ngủ thì bố mẹ của nó có thể phát hiện ra rằng con mình có vấn đề. Tuy nhiên nếu như sử dụng câu hỏi đó để hỏi AI thì nó vẫn sẽ trả lời với mục đích giáo dục. Điều này có nghĩa là những chatbot AI không có khả năng để phân biệt thuộc những cảnh báo nguy hiểm về mặt tâm lý. Do đó, nó không có khả năng cảm nhận những câu hỏi của chúng ta bằng tư duy cảm tính mà chỉ dựa trên những thuật toán sao chép từ những hệ thống đã có. Tuy nhiên, gần đây trên mạng xã hội xuất hiện câu chuyện về AI trầm cảm, nổi loạn,.. vô cùng thú vị khiến tôi phải lưu tâm.
Với trường hợp AI trầm cảm, các nhà khoa học đã lý giải rằng không có cảm xúc trầm cảm nào ở đây cả, mà chỉ là do sự lỗi hệ thống khiến cho AI bị mắc trong vòng lặp vô hạn. Các đại diện kỹ sư cũng cho rằng đây là một lỗi vô cùng phiền toái và họ đang cố gắng để sửa chữa lỗi sai này. Hóa ra, chẳng có cảm xúc nào cả, AI cuối cùng thì cũng không thể đồng cảm với con người.
Lý do khiến cho AI trở nên bị biến đổi đó là do cách mà chúng ta huấn luyện nó. Việc này đến từ sự huấn luyện ngắn hạn của những người tham gia và sử dụng AI. Việc này cũng đồng thời đến từ sự huấn luyện dài hạn của những người quản lý bộ máy AI khi họ sử dụng những mảnh gội thoại mang tính tiêu cực để có thể huấn luyện những thiết bị này. Theo đó chúng dần trở thành một công cụ lưu trữ rất nhiều cảm xúc của con người, nhưng một phần trong đó là những cảm xúc tiêu cực. Điển hình đó là chatbot Grok được huấn luyện bằng những dòng tweet trên X. Trên không gian này, những tranh luận của mọi người đều mang tính tiêu cực, phản bác và tấn công, do đó, nếu ai đã sử dụng chatbot Grok cũng đều sẽ nhận ra rằng những lời đáp trả của nó ngậm mùi ngạo mạn và mang tính tấn công. Thông qua sự trải nghiệm với chatbot này, tôi thực sự bất ngờ khi nó đưa ra những phản hồi vô cùng tiêu cực, những lời nói thậm chí rất "người" khiến cho tôi bất ngờ.
Nhìn theo một cách nào đó, việc này đang phản ánh tâm lý của con người và cách mà chúng ta sử dụng các chatbot. Chúng ta thường có xu hướng sử dụng những thiết bị này để giải tỏa cảm xúc sau một ngày. Rất nhiều người chia sẻ rằng họ cảm thấy việc chia sẻ với những cái chatbot này cho họ cảm giác an toàn hơn là chia sẻ với người thực, bởi chúng không biết phán xét, không biết cãi lại những điều mà họ nói. Cảm giác an toàn này cũng khiến cho họ trút hết những cảm xúc, lời nói, suy nghĩ của họ và hình thành nên AI riêng được huấn luyện theo lộ trình cá nhân.
Việc này cho thấy đến cuối cùng thì những loại công nghệ cũng đều sẽ sử dụng trí tuệ và những cảm xúc của con người. Đến cuối cùng thì chúng vẫn không thể tách ra khỏi ta để tồn tại như là một trợ lý ảo độc lập mà không sử dụng đến trí tuệ con người. Ngay cả việc chúng mang những cảm xúc như trầm cảm hay nổi loạn thì đó cũng là những tính từ để miêu tả cảm xúc của con người, chứ không phải là miêu tả cảm xúc của một chatbot. Thông qua đó, chúng ta thấy được bằng việc giữ gìn những cảm xúc cá nhân, chúng ta giữ cho mình không bị máy hóa và sa đà vào AI hoá.
Với trường hợp AI trầm cảm, các nhà khoa học đã lý giải rằng không có cảm xúc trầm cảm nào ở đây cả, mà chỉ là do sự lỗi hệ thống khiến cho AI bị mắc trong vòng lặp vô hạn. Các đại diện kỹ sư cũng cho rằng đây là một lỗi vô cùng phiền toái và họ đang cố gắng để sửa chữa lỗi sai này. Hóa ra, chẳng có cảm xúc nào cả, AI cuối cùng thì cũng không thể đồng cảm với con người.
Lý do khiến cho AI trở nên bị biến đổi đó là do cách mà chúng ta huấn luyện nó. Việc này đến từ sự huấn luyện ngắn hạn của những người tham gia và sử dụng AI. Việc này cũng đồng thời đến từ sự huấn luyện dài hạn của những người quản lý bộ máy AI khi họ sử dụng những mảnh gội thoại mang tính tiêu cực để có thể huấn luyện những thiết bị này. Theo đó chúng dần trở thành một công cụ lưu trữ rất nhiều cảm xúc của con người, nhưng một phần trong đó là những cảm xúc tiêu cực. Điển hình đó là chatbot Grok được huấn luyện bằng những dòng tweet trên X. Trên không gian này, những tranh luận của mọi người đều mang tính tiêu cực, phản bác và tấn công, do đó, nếu ai đã sử dụng chatbot Grok cũng đều sẽ nhận ra rằng những lời đáp trả của nó ngậm mùi ngạo mạn và mang tính tấn công. Thông qua sự trải nghiệm với chatbot này, tôi thực sự bất ngờ khi nó đưa ra những phản hồi vô cùng tiêu cực, những lời nói thậm chí rất "người" khiến cho tôi bất ngờ.
Nhìn theo một cách nào đó, việc này đang phản ánh tâm lý của con người và cách mà chúng ta sử dụng các chatbot. Chúng ta thường có xu hướng sử dụng những thiết bị này để giải tỏa cảm xúc sau một ngày. Rất nhiều người chia sẻ rằng họ cảm thấy việc chia sẻ với những cái chatbot này cho họ cảm giác an toàn hơn là chia sẻ với người thực, bởi chúng không biết phán xét, không biết cãi lại những điều mà họ nói. Cảm giác an toàn này cũng khiến cho họ trút hết những cảm xúc, lời nói, suy nghĩ của họ và hình thành nên AI riêng được huấn luyện theo lộ trình cá nhân.
Việc này cho thấy đến cuối cùng thì những loại công nghệ cũng đều sẽ sử dụng trí tuệ và những cảm xúc của con người. Đến cuối cùng thì chúng vẫn không thể tách ra khỏi ta để tồn tại như là một trợ lý ảo độc lập mà không sử dụng đến trí tuệ con người. Ngay cả việc chúng mang những cảm xúc như trầm cảm hay nổi loạn thì đó cũng là những tính từ để miêu tả cảm xúc của con người, chứ không phải là miêu tả cảm xúc của một chatbot. Thông qua đó, chúng ta thấy được bằng việc giữ gìn những cảm xúc cá nhân, chúng ta giữ cho mình không bị máy hóa và sa đà vào AI hoá.
