Gặp gỡ nhiều con người mới trong xã hội hiện đại, tôi thấy ở họ những con người năng động, tiến bộ, văn minh, công việc đãi ngộ tốt, bạn bè hòa đồng, gia đình ủng hộ, nhưng khi gặp nỗi lo buồn, đau khổ trong cuộc sống, họ không biết phải tìm ai. Đôi khi là bởi, họ sợ làm phiền người khác bởi những cảm xúc của mình. Sau đó, cũng là bởi rất nhiều người văn minh, phát triển nhưng không quan tâm dến cảm xúc của người khác, cho rằng cảm xúc là chuyện riêng tư không nên chia sẻ. Những người có xu hướng chia sẻ cảm xúc quá nhiều thường xuất hiện trong những mác nhãn về sự “mít ướt”, “không biết quản lý cảm xúc cá nhân”. Và họ xem cảm xúc là chuyện của riêng mỗi người. Những người buồn, lo lắng hay gặp vấn đề tâm lý phần nhiều cũng trở nên ít chia sẻ hơn là bởi vậy.
Sự thiếu hụt cảm xúc, tôi nghĩ cũng đến từ vấn đề này. Từ việc nhận thức rất rõ mình cảm thấy như thế nào, gọi được tên cảm xúc của mình, cho đến khi nhận phải sự thờ ơ từ xã hội, ta bắt đầu gọi chung cảm xúc của mình là “cảm xúc tiêu cực”. Khi đó, họ không thể nhận ra vấn đề rằng mình đang gặp vấn đề gì, phân biệt rõ đó là trạng thái buồn hay lo hay tủi thân. Dần dần, sự phân biệt cảm xúc có sự thiếu hụt đi. Tôi bắt đầu nhận ra vấn đề này từ trong gia đình và các lớp học. Khi tôi chia sẻ cảm xúc với cha mẹ, điều tôi cần không phải những bài học triết lý, mà cần một sự che chở, thấu hiểu và cảm thông. Người lớn thì luôn bận rộn với những vấn đề riêng tư của họ. Câu chuyện của họ có lẽ luôn quan trọng hơn tất cả. Và vì thế, rất ít cha mẹ quan tâm đến cảm xúc thực sự của con mình, trong khi luôn yêu cầu con phải thấu hiểu sự vất vả của cha mẹ. Vấn đề này còn đến từ trường học. Các giáo viên ngoài việc dạy dỗ thì rất ít lắng nghe tâm tư của học sinh, hoặc dùng kiến thức của mình để che mờ nó đi. Bạn bè cũng không nhiều sự thấu hiểu, vì học sinh vốn đã lớn lên trong sự thiếu quan tâm cảm xúc của cha mẹ. Tóm lại là, ai cũng muốn được quan tâm đến cảm xúc, nhưng lại ít ai quan tâm đến cảm xúc của người khác.
Khi con người dần thiếu hụt cảm xúc với thế giới xung quanh, họ sẽ cắt đứt kết nối với cộng đồng của mình. Một mặt, đây là vấn đề tiêu cực. Dù có sự ngăn cách từ rất nhiều yếu tố, nhưng chúng ta đều là con người trong một cộng đồng. Con người trong cùng cộng đồng thì đều là những “người quen xa lạ”, có thể chia sẻ, kết nối với nhau bất cứ khi nào chúng ta cần. Xã hội và những con người xung quanh nên được giáo dục về việc quan tâm hơn đến cảm xúc của người khác. Bởi vậy, thiếu đi kết nối là vấn đề tiêu cực. Tuy nhiên, mặt khác, nó cũng là vấn đề tích cực. Nó cho con người không gian riêng để tự chữa lành, vỗ về cảm xúc của bản thân. Rất nhiều hoạt động thiền, yoga, bơi,.. đã cho con người được tự chữa lành mà không cần sự kết nối. Việc đó không phải sự cách ly với thế giới bên ngoài, đó thực chất là việc chúng ta tạm cho mình những khoảng trống, những vùng lặng để bảo vệ chính mình.
Chúng ta đang sống trong một thời đại hứa hẹn sự kết nối, nhưng kì thực đều là kết nối ảo. Tôi muốn nói về những sự gắn kết gia đình, cộng đồng trong những năm trước đây. Tết đến, đối với tôi đó là khoảng thời gian vui nhất của tuổi thơ mà đứa trẻ nào cũng trông ngóng. Đó là dịp đoàn viên, sum vầy, nơi những con người đi xa cũng trở về. Sau một năm, câu chuyện ấm nồng hơn bởi nó chứa đựng những cảm xúc sau một năm trời vẫy vùng với cơm áo gạo tiền. Chỉ cần thấy những người mình yêu thương ở bên nhau, chia sẻ những câu chuyện cùng nhau, tôi nghĩ đó là điều hạnh phúc nhất. Nhưng tôi nhận ra tết bắt đầu thay đổi, hay là chính con người thay đổi. Xã hội chạy theo đồng tiền, con người chạy theo xã hội. Những câu chuyện tết cũng nhạt dần, hầu hết chỉ nói về tiền bạc và những nỗi lo. Tôi thường ước tết ngày xưa được trở về trong ký ức, cho tôi được sống lại bên nó dù chỉ một ngày. Nhưng tôi nghĩ, điều đó có thể không cần xảy ra nếu con người có thể gắn kết bên nhau bất chấp hoàn cảnh xã hội.
Sự thiếu hụt cảm xúc, tôi nghĩ cũng đến từ vấn đề này. Từ việc nhận thức rất rõ mình cảm thấy như thế nào, gọi được tên cảm xúc của mình, cho đến khi nhận phải sự thờ ơ từ xã hội, ta bắt đầu gọi chung cảm xúc của mình là “cảm xúc tiêu cực”. Khi đó, họ không thể nhận ra vấn đề rằng mình đang gặp vấn đề gì, phân biệt rõ đó là trạng thái buồn hay lo hay tủi thân. Dần dần, sự phân biệt cảm xúc có sự thiếu hụt đi. Tôi bắt đầu nhận ra vấn đề này từ trong gia đình và các lớp học. Khi tôi chia sẻ cảm xúc với cha mẹ, điều tôi cần không phải những bài học triết lý, mà cần một sự che chở, thấu hiểu và cảm thông. Người lớn thì luôn bận rộn với những vấn đề riêng tư của họ. Câu chuyện của họ có lẽ luôn quan trọng hơn tất cả. Và vì thế, rất ít cha mẹ quan tâm đến cảm xúc thực sự của con mình, trong khi luôn yêu cầu con phải thấu hiểu sự vất vả của cha mẹ. Vấn đề này còn đến từ trường học. Các giáo viên ngoài việc dạy dỗ thì rất ít lắng nghe tâm tư của học sinh, hoặc dùng kiến thức của mình để che mờ nó đi. Bạn bè cũng không nhiều sự thấu hiểu, vì học sinh vốn đã lớn lên trong sự thiếu quan tâm cảm xúc của cha mẹ. Tóm lại là, ai cũng muốn được quan tâm đến cảm xúc, nhưng lại ít ai quan tâm đến cảm xúc của người khác.
Khi con người dần thiếu hụt cảm xúc với thế giới xung quanh, họ sẽ cắt đứt kết nối với cộng đồng của mình. Một mặt, đây là vấn đề tiêu cực. Dù có sự ngăn cách từ rất nhiều yếu tố, nhưng chúng ta đều là con người trong một cộng đồng. Con người trong cùng cộng đồng thì đều là những “người quen xa lạ”, có thể chia sẻ, kết nối với nhau bất cứ khi nào chúng ta cần. Xã hội và những con người xung quanh nên được giáo dục về việc quan tâm hơn đến cảm xúc của người khác. Bởi vậy, thiếu đi kết nối là vấn đề tiêu cực. Tuy nhiên, mặt khác, nó cũng là vấn đề tích cực. Nó cho con người không gian riêng để tự chữa lành, vỗ về cảm xúc của bản thân. Rất nhiều hoạt động thiền, yoga, bơi,.. đã cho con người được tự chữa lành mà không cần sự kết nối. Việc đó không phải sự cách ly với thế giới bên ngoài, đó thực chất là việc chúng ta tạm cho mình những khoảng trống, những vùng lặng để bảo vệ chính mình.
Chúng ta đang sống trong một thời đại hứa hẹn sự kết nối, nhưng kì thực đều là kết nối ảo. Tôi muốn nói về những sự gắn kết gia đình, cộng đồng trong những năm trước đây. Tết đến, đối với tôi đó là khoảng thời gian vui nhất của tuổi thơ mà đứa trẻ nào cũng trông ngóng. Đó là dịp đoàn viên, sum vầy, nơi những con người đi xa cũng trở về. Sau một năm, câu chuyện ấm nồng hơn bởi nó chứa đựng những cảm xúc sau một năm trời vẫy vùng với cơm áo gạo tiền. Chỉ cần thấy những người mình yêu thương ở bên nhau, chia sẻ những câu chuyện cùng nhau, tôi nghĩ đó là điều hạnh phúc nhất. Nhưng tôi nhận ra tết bắt đầu thay đổi, hay là chính con người thay đổi. Xã hội chạy theo đồng tiền, con người chạy theo xã hội. Những câu chuyện tết cũng nhạt dần, hầu hết chỉ nói về tiền bạc và những nỗi lo. Tôi thường ước tết ngày xưa được trở về trong ký ức, cho tôi được sống lại bên nó dù chỉ một ngày. Nhưng tôi nghĩ, điều đó có thể không cần xảy ra nếu con người có thể gắn kết bên nhau bất chấp hoàn cảnh xã hội.
