Mùa hè đến, nhiệt độ tăng cao, tưởng chừng như chỉ là nỗi lo của những nhà khí hậu. Tuy nhiên, vấn đề nhiệt độ tăng cao gây ra nắng nóng nên được nhìn nhận sâu sắc hơn khi nó gây ra những “chi phí khí hậu” làm ảnh hưởng đến người dân lao động. Nếu như nhìn sâu hơn vào việc làm của những người lao động xung quanh mình, chúng ta sẽ dễ dàng nhận ra rằng có sự phân tầng trong đối tượng lao động. Mùa hè đến, giới văn phòng được làm việc trong điều hòa mát mẻ, ngược lại với đó là những người lao động chân tay phải gồng mình dưới nắng. Dĩ nhiên, việc họ nhận được môi trường làm việc như thế nào hoàn toàn phụ thuộc vào điều kiện, môi trường sống và khả năng của họ. Tuy nhiên, tôi muốn nói đến ảnh hưởng nặng nề của nắng nóng lên cuộc sống của người lao động nghèo.
Tôi từng đọc được bài báo về “thuế thời gian” xảy ra ở những vùng đất thiếu nước. Ở đó, người dân phải thức dậy từ tờ mờ sớm để đi lấy nước. Quá trình đó tiêu tốn của họ ít nhất hai giờ đồng hồ mỗi ngày. Ở vùng miền núi bến Giằng, Đà Nẵng, chị Do thường phải thức dậy từ lúc 1 2 giờ sáng để đi kiếm nước về cho sinh hoạt gia đình. Cứ mỗi giờ việc đi kiếm nước tiêu tốn của chị là một giờ mất đi dành cho nghỉ ngơi, lao động và doanh thu. Điều này được gọi là thuế thời gian, gây nên những hoang mang ở những nơi bất an nguồn nước. Điều đó cũng tương tự như “chi phí khí hậu” đang đè nặng lên người lao động, đặc biệt là người lao động ngoài trời.
Nhiệt độ tăng cao khiến người lao động nhanh chóng mệt mỏi, kiệt sức, làm giảm hiệu quả lao động. Điều đó khiến cho năng suất lao động và doanh thu cũng giảm dần theo, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Ở Việt Nam, số lượng người lao động ngoài trời rất đông đảo. Việc nắng nóng kéo dài sẽ khiến họ phải làm chậm hơn, chọn thời gian làm việc để tránh nắng. Trước khi nói đến đóng góp cho xã hội, chúng ta sẽ thấy được nỗi lo cho chính gia đình họ khi doanh thu bị giảm đi. Để bảo toàn tính mạng và sức khỏe cơ bản, họ không còn cách nào khác ngoài việc giảm nhịp độ vận động hoặc tạm dừng công việc vào những khung giờ cao điểm từ 11 giờ trưa đến 3 giờ chiều. Sự gián đoạn mang tính bắt buộc này trực tiếp cấu trừ vào quỹ thời gian tạo ra thu nhập của họ. Một ngày làm việc bị thu hẹp hoặc bị chia nhỏ khiến số lượng sản phẩm hoàn thành thấp hơn, quãng đường di chuyển ngắn hơn và số ca kíp giảm đi. Tại các đô thị, phần lớn nhóm lao động không có lương cứng, không có bảo hiểm y tế hay bất kỳ khoản phụ cấp nào. Thu nhập của họ được tính theo ngày hoặc theo sản phẩm cụ thể. Khi doanh thu sụt giảm do thời tiết, tác động lập tức chuyển hóa thành những mối lo trong gia đình: chi phí tiền điện tăng cao do nhu cầu làm mát tối thiểu, tiền thuê trọ, chi phí ăn uống và học phí của con cái. "Chi phí khí hậu" lúc này không còn là một khái niệm học thuật mà trở thành gánh nặng tài chính đè nặng lên bữa cơm mỗi ngày của những hộ gia đình nghèo.
“Báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ước tính đến năm 2030, thế giới mất lượng giờ lao động tương đương 80 triệu việc làm toàn thời gian mỗi năm do căng thẳng nhiệt (stress nhiệt), đặc biệt ở những ngành nghề đòi hỏi hoạt động thể chất như xây dựng, nông nghiệp, vận tải và sản xuất công nghiệp” (Tạp chí Ánh Sáng). Căng thẳng nhiệt đang gây ra rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Hệ lụy của stress nhiệt không dừng lại ở việc suy giảm năng suất tức thời mà còn gây ra những tổn thương mãn tính cho sức khỏe lực lượng lao động. Việc mất đi lượng giờ lao động tương đương 80 triệu việc làm toàn thời gian vào năm 2030 là một tổn thất kinh tế khổng lồ, làm suy giảm nghiêm trọng chỉ số phát triển con người (HDI) và trực tiếp kéo lùi nỗ lực xóa đói giảm nghèo tại các quốc gia đang phát triển, nơi cơ cấu kinh tế vẫn phụ thuộc nặng nề vào các ngành lao động ngoài trời.
Sự bất bình đẳng nhiệt đôi khi không thể nhìn thấy trong các số liệu, đó chỉ là sự hoang mang của chúng ta khi nhìn thấy cảnh những người lao động phải làm việc nhiều giờ liên tục trong thời tiết nắng nóng này. Hãy thông cảm với họ, hãy đồng hành cùng họ trên hành trình đó, trao cho họ nụ cười, chai nước và sự động viên. Các chỉ số thống kê vĩ mô thường chỉ ghi nhận mức tăng trưởng kinh tế hoặc sản lượng chung, nhưng không thể đo lường chính xác mức độ kiệt sức, sự lo âu và những tổn hại vô hình mà người lao động phải chịu đựng khi phải bán sức lao động trong điều kiện khắc nghiệt. Sự hoang mang xã hội xuất hiện khi chúng ta nhận ra rằng khoảng cách về chất lượng môi trường sống và làm việc giữa các giai tầng đang ngày càng nới rộng bởi yếu tố nhiệt độ. Trước thực tế đó, hành động của cộng đồng đóng vai trò giảm thiểu sự căng thẳng này. Sự thông cảm không nên dừng lại ở mức độ cảm xúc thụ động, mà cần được chuyển hóa thành sự đồng hành cụ thể nhằm giảm bớt áp lực của "chi phí khí hậu" lên vai những người lao động.
Tôi nhìn thấy đâu đó trong bóng dáng những người lao động dưới trời nắng nóng ấy chính là hình ảnh cha mẹ mình. Từ đó, tôi thấy yêu thương những người lao động nhiều hơn.
Tôi từng đọc được bài báo về “thuế thời gian” xảy ra ở những vùng đất thiếu nước. Ở đó, người dân phải thức dậy từ tờ mờ sớm để đi lấy nước. Quá trình đó tiêu tốn của họ ít nhất hai giờ đồng hồ mỗi ngày. Ở vùng miền núi bến Giằng, Đà Nẵng, chị Do thường phải thức dậy từ lúc 1 2 giờ sáng để đi kiếm nước về cho sinh hoạt gia đình. Cứ mỗi giờ việc đi kiếm nước tiêu tốn của chị là một giờ mất đi dành cho nghỉ ngơi, lao động và doanh thu. Điều này được gọi là thuế thời gian, gây nên những hoang mang ở những nơi bất an nguồn nước. Điều đó cũng tương tự như “chi phí khí hậu” đang đè nặng lên người lao động, đặc biệt là người lao động ngoài trời.
Nhiệt độ tăng cao khiến người lao động nhanh chóng mệt mỏi, kiệt sức, làm giảm hiệu quả lao động. Điều đó khiến cho năng suất lao động và doanh thu cũng giảm dần theo, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống. Ở Việt Nam, số lượng người lao động ngoài trời rất đông đảo. Việc nắng nóng kéo dài sẽ khiến họ phải làm chậm hơn, chọn thời gian làm việc để tránh nắng. Trước khi nói đến đóng góp cho xã hội, chúng ta sẽ thấy được nỗi lo cho chính gia đình họ khi doanh thu bị giảm đi. Để bảo toàn tính mạng và sức khỏe cơ bản, họ không còn cách nào khác ngoài việc giảm nhịp độ vận động hoặc tạm dừng công việc vào những khung giờ cao điểm từ 11 giờ trưa đến 3 giờ chiều. Sự gián đoạn mang tính bắt buộc này trực tiếp cấu trừ vào quỹ thời gian tạo ra thu nhập của họ. Một ngày làm việc bị thu hẹp hoặc bị chia nhỏ khiến số lượng sản phẩm hoàn thành thấp hơn, quãng đường di chuyển ngắn hơn và số ca kíp giảm đi. Tại các đô thị, phần lớn nhóm lao động không có lương cứng, không có bảo hiểm y tế hay bất kỳ khoản phụ cấp nào. Thu nhập của họ được tính theo ngày hoặc theo sản phẩm cụ thể. Khi doanh thu sụt giảm do thời tiết, tác động lập tức chuyển hóa thành những mối lo trong gia đình: chi phí tiền điện tăng cao do nhu cầu làm mát tối thiểu, tiền thuê trọ, chi phí ăn uống và học phí của con cái. "Chi phí khí hậu" lúc này không còn là một khái niệm học thuật mà trở thành gánh nặng tài chính đè nặng lên bữa cơm mỗi ngày của những hộ gia đình nghèo.
“Báo cáo của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) ước tính đến năm 2030, thế giới mất lượng giờ lao động tương đương 80 triệu việc làm toàn thời gian mỗi năm do căng thẳng nhiệt (stress nhiệt), đặc biệt ở những ngành nghề đòi hỏi hoạt động thể chất như xây dựng, nông nghiệp, vận tải và sản xuất công nghiệp” (Tạp chí Ánh Sáng). Căng thẳng nhiệt đang gây ra rất nhiều hệ lụy nghiêm trọng. Hệ lụy của stress nhiệt không dừng lại ở việc suy giảm năng suất tức thời mà còn gây ra những tổn thương mãn tính cho sức khỏe lực lượng lao động. Việc mất đi lượng giờ lao động tương đương 80 triệu việc làm toàn thời gian vào năm 2030 là một tổn thất kinh tế khổng lồ, làm suy giảm nghiêm trọng chỉ số phát triển con người (HDI) và trực tiếp kéo lùi nỗ lực xóa đói giảm nghèo tại các quốc gia đang phát triển, nơi cơ cấu kinh tế vẫn phụ thuộc nặng nề vào các ngành lao động ngoài trời.
Sự bất bình đẳng nhiệt đôi khi không thể nhìn thấy trong các số liệu, đó chỉ là sự hoang mang của chúng ta khi nhìn thấy cảnh những người lao động phải làm việc nhiều giờ liên tục trong thời tiết nắng nóng này. Hãy thông cảm với họ, hãy đồng hành cùng họ trên hành trình đó, trao cho họ nụ cười, chai nước và sự động viên. Các chỉ số thống kê vĩ mô thường chỉ ghi nhận mức tăng trưởng kinh tế hoặc sản lượng chung, nhưng không thể đo lường chính xác mức độ kiệt sức, sự lo âu và những tổn hại vô hình mà người lao động phải chịu đựng khi phải bán sức lao động trong điều kiện khắc nghiệt. Sự hoang mang xã hội xuất hiện khi chúng ta nhận ra rằng khoảng cách về chất lượng môi trường sống và làm việc giữa các giai tầng đang ngày càng nới rộng bởi yếu tố nhiệt độ. Trước thực tế đó, hành động của cộng đồng đóng vai trò giảm thiểu sự căng thẳng này. Sự thông cảm không nên dừng lại ở mức độ cảm xúc thụ động, mà cần được chuyển hóa thành sự đồng hành cụ thể nhằm giảm bớt áp lực của "chi phí khí hậu" lên vai những người lao động.
Tôi nhìn thấy đâu đó trong bóng dáng những người lao động dưới trời nắng nóng ấy chính là hình ảnh cha mẹ mình. Từ đó, tôi thấy yêu thương những người lao động nhiều hơn.
