Nguyễn Ngọc Tư từ lâu đã được biết đến như một người kể chuyện bằng linh hồn của đất và nước miền Tây. Văn chương của chị không bóng bẩy, không dùng những từ ngữ hoa mĩ để tô điểm cho thực tại, mà nó cứ tự nhiên như dòng phù sa sông nước, âm thầm chảy vào những ngõ ngách sâu kín nhất của lòng người. "Cánh đồng bất tận" chính là đỉnh cao của sự thấu cảm ấy, một thiên truyện mà ở đó, nỗi đau được đẩy đến tận cùng, nơi những thân phận người nhỏ bé bị quăng quật giữa mênh mông sông nước và những cánh đồng không có điểm dừng. Tác phẩm không chỉ tái hiện cuộc sống của những người dân chăn vịt đồng xa, mà còn là một bản viết đau đớn về sự đổ vỡ của tình thân và về sự chai sạn của cảm xúc.
Câu chuyện mở ra với một không gian đặc trưng của miền Tây Nam Bộ: những cánh đồng lúa vừa gặt xong, những con ghe đơn độc trôi nổi trên dòng kênh, và những bầy vịt. Thế nhưng, đằng sau vẻ yên bình của sông nước ấy là một gia đình bị xé nát từ bên trong. Nhân vật ông Út Vũ - cha của Nương và Điền - là hiện thân của một nỗi đau đã hóa thành. Vì sự phản bội của người vợ, ông đã chọn cách trả thù cuộc đời bằng sự lạnh lùng tàn nhẫn đối với chính những đứa con của mình và những người phụ nữ tội nghiệp. Ông đưa chúng rời bỏ làng xóm, bắt đầu một cuộc hành trình trôi dạt vô định, không phải để tìm một tương lai tốt đẹp hơn, mà để chạy trốn và để trừng phạt. Trong thế giới của ông, đàn bà là kẻ thù và tình thương là một khái niệm xa xỉ đã chết từ lâu.
Bi kịch của Nương và Điền là bi kịch của những đứa trẻ phải lớn lên trong những nỗi đau của người lớn. Điền và Nương đã lớn lên như những cây dại ven bờ, tự sinh tự diệt, tự thấu hiểu thế giới qua sự quan sát câm lặng. Sự im lặng của chúng không phải là sự bình yên, mà là sự kìm nén của những tâm hồn đã bị tước đoạt quyền được yêu thương. Nguyễn Ngọc Tư đã cực kỳ thành công khi khắc họa tâm lý của Nương - một cô gái với trái tim nhạy cảm nhưng phải nhẫn nhục để tồn tại. Nương thương cha, nhưng đó là một thứ tình thương đầy sợ hãi và bế tắc. Tác phẩm đẩy kịch tính lên cao trào qua sự xuất hiện của những người đàn bà ghé ngang cuộc đời họ. Mỗi người đàn bà ấy như một làn gió mỏng lướt qua con ghe, mang theo một chút hơi ấm nhưng cũng để lại những nỗi đau mới. Và rồi, cái kết của truyện ngắn ập đến như một nhát dao chí mạng vào cảm xúc của người đọc. Cảnh Nương bị những kẻ chăn vịt khác cưỡng bức giữa cánh đồng vắng là một hình ảnh tàn khốc nhất, biểu trưng cho sự bất lực của con người trước cái ác. “Trong ý thức cầu cứu, một bản năng đơn giản nhất, đứa con gái đã quên mất người cha”. Tình huống ở cuối truyện đã để lại nỗi ám ảnh sâu sắc cho những đứa trẻ được lớn lên từ những nếp nhà như tôi. Tôi thấy đau xót thay cho những đứa trẻ lớn lên trong những nỗi đau xa cách với chính người thân của mình. Đây là một chi tiết mang tính triết lý nhân sinh vô cùng sâu sắc. Tại sao Nương lại "quên"? Đó không phải là sự lãng quên do trí nhớ, mà là sự chối bỏ của bản năng.
Sự "quên" của Nương chính là sự thức tỉnh đớn đau. Nó đánh dấu thời khắc cô gái ấy thực sự bước ra khỏi cái bóng của người cha để đối diện với cuộc đời bằng sự cô độc tuyệt đối. Nỗi đau của Nương không chỉ là nỗi đau thể xác, mà là sự tan vỡ của niềm tin vào sự bảo bọc. Nguyễn Ngọc Tư không tô vẽ cho sự tha thứ, chị để cho nỗi đau ấy lộ diện trong trạng thái trần trụi nhất. Sự phản tỉnh của tác phẩm nằm ở chỗ sự trả thù lớn nhất không phải là gây ra nỗi đau cho kẻ khác, mà là đánh mất đi thiên chức làm người của chính mình. Ông Út Vũ vì hận một người đàn bà mà đã đánh mất đi hai đứa con, đánh mất đi chính linh hồn của mình, để rồi cuối cùng chỉ còn lại một "cánh đồng bất tận" của sự trống rỗng.
Giọng văn trong "Cánh đồng bất tận" mang một sắc thái suy tư trầm mặc, đầy trăn trở. Chị dùng ngôn ngữ của người dân quê mộc mạc, thô ráp nhưng lại chứa đựng sức nặng của những suy ngẫm về phận người. Cách kể chuyện của Nguyễn Ngọc Tư không vội vã, chị cứ thong thả bày ra từng mảnh đời, từng bi kịch, khiến người đọc cảm thấy như mình đang ngồi trên chính con ghe ấy, ngửi thấy mùi bùn đất, mùi vịt và cả mùi của sự tuyệt vọng. Tác giả chỉ cần đến những chi tiết nhỏ nhưng đắt giá để vẽ nên một bức tranh hiện thực về những góc khuất của xã hội miền Tây, nơi con người vẫn còn phải vật lộn với những bản năng sơ khai nhất giữa vòng xoáy mưu sinh.
Câu chuyện mở ra với một không gian đặc trưng của miền Tây Nam Bộ: những cánh đồng lúa vừa gặt xong, những con ghe đơn độc trôi nổi trên dòng kênh, và những bầy vịt. Thế nhưng, đằng sau vẻ yên bình của sông nước ấy là một gia đình bị xé nát từ bên trong. Nhân vật ông Út Vũ - cha của Nương và Điền - là hiện thân của một nỗi đau đã hóa thành. Vì sự phản bội của người vợ, ông đã chọn cách trả thù cuộc đời bằng sự lạnh lùng tàn nhẫn đối với chính những đứa con của mình và những người phụ nữ tội nghiệp. Ông đưa chúng rời bỏ làng xóm, bắt đầu một cuộc hành trình trôi dạt vô định, không phải để tìm một tương lai tốt đẹp hơn, mà để chạy trốn và để trừng phạt. Trong thế giới của ông, đàn bà là kẻ thù và tình thương là một khái niệm xa xỉ đã chết từ lâu.
Bi kịch của Nương và Điền là bi kịch của những đứa trẻ phải lớn lên trong những nỗi đau của người lớn. Điền và Nương đã lớn lên như những cây dại ven bờ, tự sinh tự diệt, tự thấu hiểu thế giới qua sự quan sát câm lặng. Sự im lặng của chúng không phải là sự bình yên, mà là sự kìm nén của những tâm hồn đã bị tước đoạt quyền được yêu thương. Nguyễn Ngọc Tư đã cực kỳ thành công khi khắc họa tâm lý của Nương - một cô gái với trái tim nhạy cảm nhưng phải nhẫn nhục để tồn tại. Nương thương cha, nhưng đó là một thứ tình thương đầy sợ hãi và bế tắc. Tác phẩm đẩy kịch tính lên cao trào qua sự xuất hiện của những người đàn bà ghé ngang cuộc đời họ. Mỗi người đàn bà ấy như một làn gió mỏng lướt qua con ghe, mang theo một chút hơi ấm nhưng cũng để lại những nỗi đau mới. Và rồi, cái kết của truyện ngắn ập đến như một nhát dao chí mạng vào cảm xúc của người đọc. Cảnh Nương bị những kẻ chăn vịt khác cưỡng bức giữa cánh đồng vắng là một hình ảnh tàn khốc nhất, biểu trưng cho sự bất lực của con người trước cái ác. “Trong ý thức cầu cứu, một bản năng đơn giản nhất, đứa con gái đã quên mất người cha”. Tình huống ở cuối truyện đã để lại nỗi ám ảnh sâu sắc cho những đứa trẻ được lớn lên từ những nếp nhà như tôi. Tôi thấy đau xót thay cho những đứa trẻ lớn lên trong những nỗi đau xa cách với chính người thân của mình. Đây là một chi tiết mang tính triết lý nhân sinh vô cùng sâu sắc. Tại sao Nương lại "quên"? Đó không phải là sự lãng quên do trí nhớ, mà là sự chối bỏ của bản năng.
Sự "quên" của Nương chính là sự thức tỉnh đớn đau. Nó đánh dấu thời khắc cô gái ấy thực sự bước ra khỏi cái bóng của người cha để đối diện với cuộc đời bằng sự cô độc tuyệt đối. Nỗi đau của Nương không chỉ là nỗi đau thể xác, mà là sự tan vỡ của niềm tin vào sự bảo bọc. Nguyễn Ngọc Tư không tô vẽ cho sự tha thứ, chị để cho nỗi đau ấy lộ diện trong trạng thái trần trụi nhất. Sự phản tỉnh của tác phẩm nằm ở chỗ sự trả thù lớn nhất không phải là gây ra nỗi đau cho kẻ khác, mà là đánh mất đi thiên chức làm người của chính mình. Ông Út Vũ vì hận một người đàn bà mà đã đánh mất đi hai đứa con, đánh mất đi chính linh hồn của mình, để rồi cuối cùng chỉ còn lại một "cánh đồng bất tận" của sự trống rỗng.
Giọng văn trong "Cánh đồng bất tận" mang một sắc thái suy tư trầm mặc, đầy trăn trở. Chị dùng ngôn ngữ của người dân quê mộc mạc, thô ráp nhưng lại chứa đựng sức nặng của những suy ngẫm về phận người. Cách kể chuyện của Nguyễn Ngọc Tư không vội vã, chị cứ thong thả bày ra từng mảnh đời, từng bi kịch, khiến người đọc cảm thấy như mình đang ngồi trên chính con ghe ấy, ngửi thấy mùi bùn đất, mùi vịt và cả mùi của sự tuyệt vọng. Tác giả chỉ cần đến những chi tiết nhỏ nhưng đắt giá để vẽ nên một bức tranh hiện thực về những góc khuất của xã hội miền Tây, nơi con người vẫn còn phải vật lộn với những bản năng sơ khai nhất giữa vòng xoáy mưu sinh.
